www YKHOANET

NGHIÊN CỨU Y KHOA

B́nh luận y khoa

Bài giảng thống kê sinh học - (Biostatistics)

Lâm sàng thống kê

Nghiên cứu khoa học

Thống kê R

Từ điển y khoa

 

GÓC SINH VIÊN Y KHOA

Atlas ykhoa

Thông tin sinh viên

Triệu chứng học nội khoa

Thông số Cận Lâm Sàng

Tim mạchĐiều dưỡng

H́nh ảnh y khoa

 

TRƯỜNG  Y KHOA

ĐH Y Khoa Hà Nội

ĐH Y Dược TPHCM

ĐH Y Khoa Thái Nguyên

ĐH Y Khoa Huế

ĐH Y Khoa Thái B́nh

ĐH Y Tế Công Cộng

 

Phụ trách thường trực:
GS Nguyễn Văn Tuấn
TS Nguyễn Đ́nh Nguyên
BS Phan Xuân Trung

 


ĐIỀU DƯỠNG CƠ BẢN


NHU CẦU CƠ BẢN CỦA CON NGƯỜI VÀ SỰ LIÊN QUAN VỚI ĐIỀU DƯỠNG

1. KHáI NIệM

Đối tượng của điều dưỡng là con người bao gồm người khỏe và người có bệnh tật. Con người được tạo ra bởi các yếu tố thể chất, tinh thần và xă hội. Các nhu cầu cần thiết để duy tŕ các yếu tố tạo ra con người gọi là nhu cầu cơ bản hay c̣n gọi là các nhu cầu để tồn tại và phát triển của con người.

Người ta cho rằng: mỗi một cá thể ở một phương diện nào đó giống tất cả mọi người, ở một phương diện khác chỉ giống một số người và có những phương diện không giống ai cả. Như vậy, con người vừa có tính đồng nhất vừa có tính duy nhất nên việc chăm sóc phải xuất phát từ nhu cầu và sở thích của từng cá nhân sao cho phù hợp với từng đối tượng.

Tuy nhiên, khi một nhu cầu thiết yếu được thỏa măn, con người chuyển sang một nhu cầu khác ở mức cao hơn.

Bảng phân loại của "Maslow" phản ánh được thứ bậc của các nhu cầu, và có thể được sắp xếp như sau:

- Những nhu cầu về thể chất.

- Những nhu cầu về an toàn an ninh.

- Những nhu cầu thuộc về quyền sở hữu và t́nh cảm (được yêu thương).

- Những nhu cầu về sự kính mến và ḷng tự trọng.

- Những nhu cầu về sự tự hoạt động bao gồm sự tự hoàn thiện, ḷng ao ước muốn hiểu biết cùng với những nhu cầu về thẩm mỹ.

Những nhu cầu ở mức độ thấp luôn tồn tại, cho đến khi những nhu cầu đă được thỏa măn con người có khả năng chuyển sang những nhu cấu khác ở mức độ cao hơn.

Khi một người (người bệnh) đ̣i hỏi có nhu cầu cao hơn, việc ấy chứng tỏ họ có sự khỏe khoắn trong tâm hồn và thể chất.

Hệ thống thứ bậc của các nhu cầu rất hữu ích để làm nền tảng trong việc nhận định về sức chịu đựng của người bệnh, những giới hạn VÀ NHU CẦU Đ̉I HỎI SỰ CAN THIỆP VỀ ĐIỀU DƯỠNG.

2. NHU CầU CủA CON NGƯờI.

Nhu cầu cơ bản của con người phân cấp theo Maslow:

MỨC CAO

Nhu cầu về sự tự hoàn thiện

Nhu cầu về sự kính mến và ḷng tự trọng

Nhu cầu về quyền sở hữu và t́nh cảm (được yêu thương).

MỨC THẤP

Nhu cầu về an toàn và an ninh

Nhu cầu về thể chất và sinh lư

H́nh 1. Bậc thang nhu cầu của MASLOW (trang 16)

2.1 Nhu cầu về thể chất và sinh lư là nền tảng của hệ thống phân cấp nhu cầu, và được ưu tiên hàng đầu. Nhu cầu thể chất bao gồm: oxy, thức ăn, nước uống, bài tiết, vận động, ngủ, nghỉ ngơi... Các nhu cầu này cấn được đáp ứng tối thiểu để duy tŕ sự sống. Đáp ứng nhu cầu thể chất là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc cho trẻ em, người già, người có khuyết tật và người ốm. Bởi v́, những nhóm người này cần sự hỗ trợ để đáp ứng nhu cầu cho chính họ.

2.2 Nhu cầu an toàn và được bảo vệ được xếp ưu tiên sau nhu cầu thể chất bao hàm cả an toàn về tính mạng và an toàn về tinh thần. An toàn về tính mạng nghĩa là bảo vệ cho người ta tránh được các nguy cơ đe dọa cuộc sống và an toàn về tinh thần là tránh được mọi sự sợ hăi, lo lắng. Người bệnh khi vào bệnh viện có sự đ̣i hỏi rất cao về nhu cầu an toàn và bảo vệ v́ cuộc sống, tính mạng của họ phụ thuộc vào cán bộ y tế.

Để giúp bảo vệ người bệnh khỏi bị nguy hiểm, người điều dưỡng phải biết rơ tính chất, đặc điểm của bệnh nhân và nhận biết rơ bất kỳ những tai biến nào có thể xảy đến cho bệnh nhân, và nếu có biến chứng xảy ra, người điều dưỡng có thể xử trí một cách thông minh.

2.3 Nhu cầu t́nh cảm và quan hệ: mọi người đều có nhu cầu t́nh cảm quan hệ bạn bè, hàng xóm, gia đ́nh và xă hội. Các nhu cầu này được xếp vào nhu cầu ở mức cao. Nó bao hàm sự trao - nhận t́nh cảm và cảm giác là thành viên của gia đ́nh, đoàn thể, xă hội.... Người không được đáp ứng về t́nh cảm, không có mối quan hệ bạn bè, xă hội có cảm giác buồn tẻ và cô lập. Người điều dưỡng cần xem xét nhu cầu này của bệnh nhân khi lập kế hoạch chăm sóc.

2.4 Nhu cầu được tôn trọng: Sự tôn trọng tạo cho con người ḷng tự tin và tính độc lập. Khi sự tôn trọng không được đáp ứng người ta tin rằng họ không được người khác chấp nhận nên sinh ra cảm giác cô độc và tự ty. Điều dưỡng đáp ứng nhu cầu này của người bệnh bằng thái độ thân mật, niềm nở và chú ư lắng nghe ư kiến của người bệnh.

2.5 Nhu cầu tự hoàn thiện: là mức cao nhất trong hệ thống phân loại nhu cầu của Maslow và Maslow đánh giá rằng chỉ 1% dân số trưởng thành đă từng đạt đến mức độ tự hoàn thiện. Nhu cầu tự hoàn thiện diễn ra trong suốt đời, nó chỉ xuất hiện khi các nhu cầu dưới nó được đáp ứng trong những chừng mực nhất định. Các nhu cầu cơ bản càng được đáp ứng th́ càng tạo ra động lực sáng tạo và tự hoàn thiện ở mỗi cá thể. Người điều dưỡng cần biết đánh giá đúng những nhu cầu, kinh nghiệm, kiến thức và thẩm mỹ của người bệnh để từ đó có sự quan tâm và lập kế hoạch chăm SÓC THÍCH HỢP.

3. Sự LI? QUAN GIữA NHU CầU Và NGUY? TắC ĐIềU Dưỡng.

3.1 Nguyên tắc điều dưỡng xuất phát từ việc đáp ứng nhu cầu người bệnh. Người khỏe mạnh tự đáp ứng được các nhu cầu của họ. Khi bị bệnh tật, ốm yếu người bệnh không tự đáp ứng được nhu cầu hàng ngày cho chính ḿnh nên cần sự hỗ trợ của người điều dưỡng. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân dẫn đến sự ra đời của ngành y tế và cán bộ y tế.

3.2 Nhu cầu của con người vừa có tính đồng nhất vừa có tính duy nhất nên điều dưỡng cần có kế hoạch chăm sóc riêng biệt cho từng bệnh nhân. Nhu cầu con người tuy cơ bản giống nhau nhưng mức độ và tầm quan trọng đối với từng nhu cầu ở từng người có khác nhau. Hơn nữa, trong cùng một con người nhu cầu này có thể mạnh hơn nhu cầu khác và thay đổi mức ưu tiên theo từng giai đoạn của cuộc sống, người điều dưỡng cần nhận biết được các nhu cầu ưu tiên của người bệnh để lập kế hoạch chăm sóc thích hợp.

3.3 Nhu cầu giống nhau nhưng cách đáp ứng có thể khác nhau để thích hợp với từng cá thể. Việc chăm sóc người bệnh cần hướng tới từng cá thể, tùy từng trường hợp từng hoàn cảnh sao cho phù hợp.

3.4 Sự tham gia của người bệnh vào quá tŕnh chăm sóc: Chăm sóc xuất phát từ nhu cầu của người bệnh, thông thường người bệnh hiểu rơ nhu cầu của họ, trừ trường hợp bệnh nhân hôn mê, tâm thần... nên khi lập kế hoạch chăm sóc điều dưỡng cần tham khảo ư kiến bệnh nhân và gia đ́nh bệnh nhân để tạo cho họ tham gia tích cực vào quá tŕnh điều trị, chăm sóc, phục hồi sức khỏe cho chính họ.

3.5 Điều dưỡng cần tạo ra môi trường chăm sóc thích hợp để người bệnh được thoải mái, mau chóng lành bệnh hoặc nếu chết th́ CHẾT ĐƯỢC THANH THẢN, NHẸ NHÀNG.

4. NHU CầU cơ BảN CủA NGƯờI BệNH Và CHăM SóC.

Theo Virginia Henderson trong cuốn các nguyên tắc điều dưỡng cơ bản (CSCB) th́ thành phần của CSCB gồm 14 yếu tố:

1. Đáp ứng các nhu cầu về hô hấp

2. Giúp đỡ bệnh nhân về ăn, uống và dinh dưỡng

3. Giúp đỡ bệnh nhân trong sự bài tiết

4. Giúp đỡ bệnh nhân về tư thế, vận động và tập luyện.

5. Đáp ứng nhu cầu ngủ và nghỉ ngơi.

6. Giúp bệnh nhân mặc và thay quần áo.

7. Giúp bệnh nhân duy tŕ thân nhiệt.

8. Giúp bệnh nhân vệ sinh cá nhân hàng ngày.

9. Giúp bệnh nhân tránh được các nguy hiểm trong khi nằm viện.

10. Giúp bệnh nhân trong sự giao tiếp.

11. Giúp bệnh nhân thoái mái về tinh thần, tự do tín ngưỡng.

12. Giúp bệnh nhân lao động, làm một việc ǵ đó để tránh mặc cảm là người vô dụng.

13. Giúp bệnh nhân trong các hoạt động vui chơi, giải trí.

14. Giúp bệnh nhân có kiến thức về y học.

5. KếT LUậN

Nhu cầu cơ bản của bệnh nhân và các nguyên tắc cơ bản của việc chăm sóc, cơ bản giống nhau, nhưng không bao giờ có hai bệnh nhân có nhu cầu hoàn toàn giống nhau cá. Do đó, kế hoạch chăm sóc được xây dựng riêng biệt tùy theo tuổi tác, giới tính, cá tính, hoàn cảnh văn hóa xă hội và khả năng thể chất và tinh thần của người bệnh. Kế hoạch này c̣n bị ảnh hưởng bởi t́nh trạng bệnh lư sốt, nhiễm khuẩn, mất nước hay suy nhược...

Kế hoạch được thảo ra để đem lại sự chăm sóc đồng nhất và liên tục, nhưng nó cần thay đổi tùy theo sự thích ứng với nhu cầu của người bệnh.

Điều quan trọng và cần nhấn mạnh là trong lúc cung cấp sự chăm sóc điều dưỡng cơ bản, người điều dưỡng chuyên nghiệp sẽ có dịp nghe người bệnh và gia đ́nh họ, để nhận định nhu cầu của người bệnh và để xây dựng mối liên hệ nhân sự bổ ích cần thiết cho việc điều dường bệnh nhân một cách hữu hiệu nhất.


Mục lục

YKHOANET - Website Y Khoa Việt Nam

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

 In trang này     Phản hồi

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - drxuantrung@ykhoa.net