PHƯƠNG PHÁP LÂM SÀNG
I. BỆNH SỬ VÀ TIỀN SỬ.
Cũng giống như các bệnh án thuộc các loại
bệnh khác, nhưng ở đây chúng ta cần chú ư những điểm sau đây:
1. Nghề nghiệp:
- Đặc biệt hỏi những nghề nghiệp tiếp xúc nhiều với
những hoá chất như chỉ, benzen, toluen… hoặc tiếp xúc với các chất phóng xạ,
quang tuyến X như các nhân viên pḥng điện quang, công nhân các viện nghiên
cứu pḥng xạ là một trong những nguyên nhân chủ yếu của các bệnh máu ác tính:
các bệnh bạch huyết, bệnh thiếu máu không hồi phục.
- Nghề nghiệp tiếp xúc với phân tươi như trồng rau
bón bằng phân bắc, rất dễ mắc giun móc câu, là một trong những nguyên nhân gây
thiếu máu nhiều.
2. Các loại thuốc đă dùng.
Một số thuốc như cloroxit, quinin, sedocmit,
các thuốc an thần, các thuốc chống ung thư, các hócmon, do cơ chế ngộ độc hoặc
dị ứng, có thể gây ra các bệnh về máu như chảy máu dưới da hay nội tạng, suy
tuỷ… nhiều khi trong quá tŕnh điều trị một bệnh về máu bằng các thuốc kể trên
có những biến chứng làm ta rất khó phân biệt đó là biến chứng của bản thân
bệnh hay do thuốc. Thí dụ đang điều trị bệnh bạch huyết kinh bằng các thuốc
hoá học, người bệnh bị chảy máu nhiều. Lúc đó rất khó phân biệt là chảy máu do
thuốc hay chỉ là đợt cấp diễn của bệnh huyết kinh. Do đó cần hỏi tỉ mỉ các
thuốc đă dùng hoặc đang dùng, liều lượng và nhất là cố gắng t́m mối liên
quan giữa dùng thuốc với sự xuất hiện các triệu chứng.
3. Tiền sử:
- Bản thân: chú ư đến tiền sử chảy máu như chảy máu cam,
máu lợi, máu chảy lâu cầm mỗi khi va chạm nhỏ hoặc khi tiêm, chích, nhổ răng,
cắt amidan… Hỏi những rối loạn kinh nguyệt ở phụ nữ, đặc biệt hiện tượng rong
kinh, băng huyết, tiền sử chửa đẻ, nhất là những lần sẩy thai liên tiếp làm
nghĩ đến sự không hợp yếu tố Rh trong máu.
- Gia đ́nh:
trước một người bệnh mắc bệnh về máu, phải hỏi t́nh trạng sức khoẻ, bệnh tật
của anh chị em ruột, cô d́ chú bác. Hỏi xem trong gia đ́nh, họ hàng gần, có
người nào mắc những bệnh tương tự như người bệnh.
- Trong một số trường hợp nghi ngờ, hỏi người bệnh
chưa đủ mà phải mời gia đ́nh người bệnh đến để thăm khám và làm các xét
nghiệm cần thiết. Có như vậy mới phát hiện được một số bệnh về máu có tính
chất gia truyền có thể đặt vấn đề điều trị và nhất là hướng dẫn cách pḥng
bệnh cho cả gia đỉnh đó.
II. KHÁM THỰC THỂ
Cũng như các bệnh nói chung ở đây cần chú ư
đến:
1. Màu sắc do và niêm mạc.
2. Phát hiện các nốt chảy máu dưới da dưới mọi h́nh
thái:
Chấm, mảng, cục máu. Chú ư đến điều kiện xuất hiện, địa điểm và mối liên
hệ của chảy máu với các triệu chứng toàn thân như sốt, nổi hạch.
3. T́m các biểu hiện khác ngoài da:
Như ngứa, ban đỏ,
rối loạn sắc tố, t́m các u nhỏ hoặc lớn, các hạt nổi dưới da. Nấu cần có thể
làm sinh thiết các hạt và u này để xem vi thể.
4. Thăm khám kỹ các cơ quan có tổ chức gần giống như
máu:
Hạch, gan, lách. Amidan. Chú ư phát hiện các hạch ở sau như trung thất,
trong ổ bụng.
Khám lâm sàng các bệnh nói chung hay trong
các bệnh về máu nói riêng phải toàn diện và rất thận trọng. Nó cho ta những
triệu chứng đáng tin cậy, ít phụ thuộc vào sự sai lạc do kỹ thuật tiến hành.
Tuy nhiên, khám lâm sàng chưa đầy đủ và c̣n nhiều nhược điểm, v́ không phát
hiện những tổn thương của các tế bào máu về h́nh thể, chức phận, không thăm
khám được cơ quan tạo huyết chủ yếu là tuỷ xương, nguồn của hầu hết các bệnh
về máu.
V́ những lư do trên, các thăm khám cận lâm
sàng trong các bệnh về máu đóng một vai tṛ rất quan trọng, nhiều khi có tính
chất quyết định.
|
