CÁCH KHÁM MỘT NGỪƠI BỆNH HÔN
MÊ.
Cần chỉ định:
I. CÁC TÍNH CHẤT CỦA HÔN MÊ.
1. Cách xuất hiện: dần dần hay đột ngột. Hôn mê xuất hiện ở
người lớn tuổi thường là do chảy máu não.
2. Lần đầu hay đã tái phát nhiều lần: hôn mê sau những cơn động kinh hôn mê do hạ
glucoza máu bởi một u tụy tạng, là những ví dụ của hôn mê tái phát nhiều
lần.
3. Mức độ:
có thể căn cứ vào ba yếu tố:
- Tình trạng tiếp xúc của người bệnh: gọi xem người
bệnh có biết và thưa không; hỏi xem người bệnh có trả lời đúng hay lơ mơ,
không chính xác.
- Phản ứng của người bệnh: cấu, véo nhẹ để xem người
bệnh có biết và phản ứng lại không.
- Các phản xạ: phản xạ nuốt, phản xạ giác mạc.
Dựa vào 3 yếu tố đó, chúng ta có thể phân
chia ba mức độ hôn mê:
- hôn mê nhẹ: người bệnh chỉ lơ mơ, gọi có thể biết, cấu
véo biết đau và phản ứng lại, nhưng lại trả lời các câu hỏi không được chính
xác.
- Hôn mê vừa:
không thể tiếp xúc được với những người bệnh khi gọi người bệnh không biết,
cấu véo không còn phản ứng hoặc phản ứng lại rất ít nhưng vẫn còn phản xạ
nuốt và phản xạ giác mạc.
- Hôn mê sâu: tình trạng trên nặng hơn, mất phản xạ nuốt
và phản xạ giác mạc.
II. HOÀN CẢNH XUẤT HIỆN HÔN MÊ.
Cần chú ý đến một số hoàn cảnh đặc biệt khi
hôn mê xuất hiện:
- Sau một thời gian sốt: hôn mê do viêm màng não, do viêm não, do sốt
rét cơn ác liệt.
- Sau một chấn thương sọ não.
- Sau khi dùng một số thuốc có thể gây tai biến hôn mê như: thuốc
ngủ nha phiến, insulin…
- Trên một cơ địa xấu sẵn có như: xơ gan, viêm thận, đái tháo đường,
bệnh van tim, tăng huyết áp, người lớn tuổi có xơ vữa động mạch…
- Khi đói, xa bữa ăn:
hôn mê hạ glucoza máu do u tụy tạng.
- Trong khi đang có những vướng mắc
về tình cảm, tư tưởng.
III. CÁC BIỂU HIỆN KÈM THEO.
Các biểu hiện này có thể kèm theo: cả trước
và trong khi hôn mê. Nhưng cũng có khi chỉ trước hoặc trong lúc hôn mê. Các
biểu hiện đáng chú ý là:
1. Sốt: có
ngay từ trước khi hôn mê, như trong hôn mê do viêm não, viêm màng não. Sốt
không những là một yếu tố giúp cho chẩn đoán nguyên nhân, mà còn là một yếu
tố tiên lượng bệnh: sốt xuất hiện ở một người bệnh hôn mê do ngộ độc thuốc
ngủ, do chảy máu não, thường có một giá trị tiên lượng xấu.
2. Các triệu chứng thực thể về thần kinh:
- Rối loạn tinh thần ( mê sảng nói
lảm nhảm như người mất trí có khi la hét om sòm hoặc vùng vẫy chạy, đập phá
lung tung):thường xảy ra trước
khi hôn mê do sốt rét cơn ác liệt.
- Các tác động bất thường:
tay “ bắt chuồn chuồn” trong hôn mê do những cơn sốt rét cơn ác liệt; và nhất
là cơn co giật bao giờ cũng xảy ra trước giai đoạn hôn mê của cơn động kinh,
cơn hạ glucoza máu, của sản giật, của phù não và một số viêm não, viêm màng
não.
- Liệt (một hoặc nhiều dây thần kinh
sọ não, liệt một chi hoặc liệt nửa thân):
thường có trong hôn mê do viêm não, viêm màng não, u não, ápxe não hoặc chảy
máu não.
- Hội chứng màng não:
chỉ điểm cho một bệnh tích ở màng não ( viêm hoặc chảy máu).
3. Một số biểu hiện khác:
- Hơi thở: mùi axeton trong hôn mê glucoza niệu, mùi
chua chua trong hôn mê gan.
- Nhịp thở:
kiểu Cheyne – stokes trong hôn mê do urê máu cao, kiểu Kussmául trong hôn mê
do axit máu (hôn mê glucoza niệu).
- Đồng tử:
thường co lại trong hôn mê do urê máu cao.
Ngoài các yếu tố nói trên có giá trị chẩn
đoán nguyên nhân, chúng ta còn cần phải chú ý đến một số yếu tố khác có giá
trị chỉ định mệnh lệnh phục vụ để ngăn ngừa tai biến.
- Loét mông: báo hiệu bằng những vùng đỏ tại những nơi bị
các đầu xương tỳ xuống giường, thông thường nhất là mông và gót chân, cho nằm
trên nệm cao su, rắc bột tal và xoa nhiều lần trong ngày với cồn. Nếu đã
loét, cần cóbiện pháp để ngăn ngừa loét tiến triển và nhiểm khuẩn.
- Đờm khò khè ỡ cổ: gây cản trở hô hấp, cần được móc hoặc hút ra.
- Nhiễm khuẩn thứ phát ở phổi:
viêm phế quản – phổi khá thông thường ở các người bệnh hôn mê lâu.
các yếu tố khách quan nói trên sẽ giúp ta
trong chẩn đoán, chủ yếu trong chẩn đoán nguyên nhân.
|
