www YKHOANET

NGHIÊN CỨU Y KHOA

B́nh luận y khoa

Bài giảng thống kê sinh học - (Biostatistics)

Thống kê R

Tạp chí y khoa

 

GÓC SINH VIÊN Y KHOA

Atlas ykhoa

Thông tin sinh viên

Triệu chứng học nội khoa

Thông số Cận Lâm Sàng

Tim mạchĐiều dưỡng

H́nh ảnh y khoa

 

TRƯỜNG  Y KHOA

ĐH Y Khoa Hà Nội

ĐH Y Dược TPHCM

ĐH Y Khoa Thái Nguyên

ĐH Y Khoa Huế

ĐH Y Khoa Thái B́nh

ĐH Y Tế Công Cộng

 

Phụ trách thường trực:
GS Nguyễn Văn Tuấn
TS Nguyễn Đ́nh Nguyên
BS Phan Xuân Trung

 

Đạo văn trong hoạt động khoa học

Nguyễn Văn Tuấn

YKHOANET 24/05/2008 - Đạo văn [1] được định nghĩa là sử dụng ư tưởng hay câu văn của người khác một cách không thích hợp (tức không ghi rơ nguồn gốc), đặc biệt là việc tŕnh bày những ư tưởng và từ ngữ của người khác trước các diễn đàn khoa học và công cộng như là ư tưởng và từ ngữ của chính ḿnh.  Ở đây, “Ư tưởng và từ ngữ của người khác” có nghĩa là: sử dụng công tŕnh hay tác phẩm của người khác, lấy ư tưởng của người khác, sao chép nguyên bản từ ngữ của người khác mà không ghi nguồn, sử dụng cấu trúc và cách lí giải của người khác mà không ghi nhận họ, và lấy những thông tin chuyên ngành mà không đề rơ nguồn gốc. 

Trong vài thập niên gần đây, một h́nh thức đạo văn khác xuất hiện được giới khoa học đặt tên là tự đạo văn (self plariagism).  Tự đạo văn có nghĩa là tác giả công bố một bài báo khoa học như là một công tŕnh nghiên cứu mới, nhưng thực chất là “xào nấu” dữ liệu của nghiên cứu cũ của ḿnh đă từng công bố trước đây [2].  Trong môi trường cạnh tranh gay gắt giữa các nhà khoa học để được đề bạt và thu hút tài trợ cho nghiên cứu, nạn tự đạo văn đang đặt ra nhiều vấn đề đau đầu cho các nhà tài trợ và hội đồng khoa bảng xét duyện đơn đề bạt.

Trong cuốn sách Words for the Taking: The Hunt for a Plagiarist (Nhà xuất bản W W Norton & Co, 1997), tác giả Neil Bowers (là một nhà thơ) mô tả chi tiết những trường hợp vặn vẹo số liệu và “đạo số” (thay v́ đạo văn) trong các công tŕnh nghiên cứu danh tiếng. 

Đạo văn hay tự đạo văn hay đạo số liệu được xem là một hành vi gian lận nghiêm trọng, một hành động không thể chấp nhận được trong hoạt động khoa học, v́ nó làm giàm uy tín của khoa học và làm tổn hại đến sự liêm chính và khách quan của nghiên cứu khoa học.  Chẳng hạn như công tŕnh nghiên cứu về thương vong trong cuộc chiến Iraq được công bố trên Tập san New England Journal of Medicine (tập san y học số một trên thế giới) vào ngày 24/10/2002 bị rút lại v́ tác giả đă giả tạo số liệu và đạo văn [3]. Trong y học, hệ quả của đạo văn đôi khi rất nghiêm trọng đến tính mạng của bệnh nhân.  Nhận thức được sự nghiêm trọng của vấn đề, cộng đồng khoa học c̣n lập riêng một tập san có tên là Plagiary, chuyên nghiên cứu về đạo văn các trường hợp đạo văn (www.plagiary.org).

Chưa ai biết qui mô của nạn đạo văn trong khoa học như thế nào, nhưng một vài nghiên cứu gần đây cho thấy t́nh trạng này khá phổ biến.  Theo tập san Nature, trong một số ngành khoa học, nạn đạo văn (kể cả tự đạo văn) có thể lên đến 20% trong các bài báo đă công bố [2].  Hai tác giả Schein và Paladugu truy t́m 660 bài báo đă công bố trên 3 tập san hàng đầu trong ngành phẫu thuật và phát hiện khoảng 12% bài báo có cấu trúc giống nhau, 3% sử dụng từ ngữ hoàn toàn giống nhau, và khoảng 8% sử dụng từ ngữ rất giống nhau.  Hai tác giả c̣n phát hiện khoảng 14% các công tŕnh nghiên cứu này thuộc vào loại “tự đạo văn” hay “tự đạo số liệu” [4].

            Rất nhiều trường hợp đạo văn được kết cục một cách bi thảm, và trong nhiều trường hợp sự nghiệp của thủ phạm đều tiêu tan.  Cách đây trên 20 năm, một vụ đạo văn làm tốn khá nhiều giấy mực của báo chí của Úc, v́ thủ phạm là một giáo sư cấp cao thuộc Đại học La Trobe (Úc).  Giáo sư Ron Wild là một nhà xă hội học, tác giả của nhiều cuốn sách và công tŕnh khoa học, một nhân vật thuộc vào hàng “cây đa cây đề” trong chuyên ngành.  Năm 1985 ông xuất bản một cuốn sách thuộc nhập môn xă hội học (“An Introduction to Sociological Perspectives”, Nhà xuất bản Allen & Unwin).  Chỉ vài tuần sau khi xuất bản, nhiều nghiên cứu sinh của chính ông và các giáo sư khác phát hiện rằng có rất nhiều đoạn văn trong sách được lấy từ các bài báo khoa học của các tác giả khác nhưng ông không hề ghi nguồn hay ghi chú rơ ràng.  Nhà xuất bản Allen & Unwin quyết định thu hồi cuốn sách, Đại học La Trobe mở cuộc điều tra và bắt buộc ông phải từ chức [5]. 

            Ở Mĩ, các trường hợp đạo văn đều được công bố và điều tra nghiêm túc [6].  Năm 2004, một trường hợp đạo văn gây sự chú ư trong giới khoa bảng v́ thủ phạm là một giáo sư thuộc một trường đại học danh giá nhất thế giới: Đại học Harvard. Sultan là một giáo sư miễn dịch học tại trường y thuộc Đại học Harvard đạo văn từ 4 bài báo của các nhà khoa học khác, và bị phát hiện khi bài báo của ông được b́nh duyệt.  Sau khi điều tra, ông bị cấm làm phản biện và b́nh duyệt (reviewer) các báo cáo khoa học trong ṿng 3 năm. Tất nhiên, sự việc cũng gây ảnh hưởng đến sự nghiệp của ông.  Một trường hợp gần đây nhất cũng làm xôn xao dư luận báo chí v́ sự việc lại xảy ra tại Đại học Harvard.  Kaavya Viswanathan là một sinh viên gốc Ấn Độ, 19 tuổi, có tài viết văn, và được xem là một ngôi sao đang lên với đầy triển vọng qua cuốn tiểu thuyết “How Opal Mehta Got Kissed, Got Wild, and Got a Life”.  Nhưng ngay sau khi xuất bản, người ta phát hiện cuốn tiểu thuyết có nhiều đoạn “trùng hợp” hay lấy từ hai cuốn tiểu thuyết “Sloppy Firsts” (in năm 2001) cuốn “Second Helpings” (in năm 2003) của Nhà văn Megan F. McCafferty.  Hệ quả là cô nhà văn trẻ tuổi này mất một hợp đồng 500.000 USD với một nhà xuất bản khác, và không cần phải nói thêm, sự nghiệp viết văn của cô coi như chấm dứt. 

            Cũng có trường hợp kẻ đạo văn nổi tiếng hơn và giàu hơn sau những dư luận công chúng.  Chẳng hạn như trường hợp Dan Brown, một tiểu thuyết gia nổi tiếng với cuốn “Da Vinci Code” cũng bị dư luận lên án v́ ông có hành vi đạo văn.  Dan Brown không lấy câu chữ từ người khác, nhưng một số ư tưởng và kết cấu của cuốn tiểu thuyết Da Vinci Code trùng hợp với cuốn “'Holy Blood, Holy Grail” của Michael Baigent, Richard Leigh và Henry Lincoln, một cuốn sách thuộc vào hạng “best seller” vào thập niên 1980.  Sau khi ra hầu ṭa về vụ này, Dan Brown có vẻ không hề hấn ǵ mà c̣n nổi tiếng hơn trước!

            C̣n ở nước ta trong mấy năm gần đây, nạn đạo văn cũng được giới báo chí nhắc đến khá nhiều lần, nhưng phần lớn các trường hợp này thường xảy ra trong lĩnh vực văn học [7].  Trong nghiên cứu khoa học, nạn đạo văn có liên quan đến những giảng viên và giáo sư cũng được nhiều nghiên cứu sinh đồn đại qua lại, nhưng chưa có bằng chứng hiển nhiên.  Tuy nhiên, một trường hợp đạo văn gần đây làm chấn động giới nghiên cứu khoa học Việt Nam, nhất là trong cộng đồng “cư dân” mạng.  Trường hợp này khá hi hữu v́ sự đạo văn cực ḱ trắng trợn và … thô.  Năm 2000, hai tác giả nguyên là nghiên cứu sinh Việt Nam tại Nhật và một tác giả người Nhật công bố bài báo có tựa đề là “Ship’s optimal autopilot with a multivariate auto-regressive eXogenous model” trong hội nghị về ứng dụng tối ưu hóa tại Nga.  Đến năm 2004 bài báo đó được xuất hiện trong một hội nghị cũng về ứng dụng tối ưu hóa tại Nhật nhưng với một tựa đề na ná “An optimal ship autopilot using a multivariate auto-regressive exogenous model” với 10 tác giả từ Việt Nam!  Điều khó tin là 99% câu chữ, 100% các số liệu, thậm chí h́nh ảnh con tàu Shioji Maru trong bài báo năm 2004 lấy nguyên vẹn từ bài báo năm 2000 [8].  Thật ra, trường hợp này đă vượt ra ngoài định nghĩa của đạo văn một mức.  Có thể nói đây là một “scientific hijack” – tức là chiếm đoạt công tŕnh khoa học.  Khi tác giả bài báo gốc liên lạc với các tác giả bài báo năm 2004 để t́m hiểu thêm nguyên do và lời giải thích, th́ sự việc rơi vào im lặng.

Những trường hợp đạo văn phát hiện tại các trường đại học hay trung tâm nghiên cứu nước ngoài đều được giải quyết triệt để.  Ở Mĩ có cơ quan Office of Research Integrity (ORI, tạm dịch: Nha liêm chính trong nghiên cứu) chuyên điều tra và giải quyết các vấn đề đạo văn và vi phạm khoa học.  Ở nước ta h́nh như Nhà nước vẫn chưa có một chính sách để giải quyết các trường hợp đạo văn hay vi phạm đạo đức khoa học.  Tuy nhiên, kinh nghiệm từ nước ngoài cung cấp cho chúng ta một số bài học về cách thức giải quyết vấn đề cho các trường đại học ở nước ta.

Thứ nhất, Bộ khoa học và Công nghệ cần phải có một đơn vị để đối phó và xử lí với các trường hợp gian lận trong khoa học.  Trong mỗi trường đại học hay viện nghiên cứu cần phải có một ủy ban đạo đức khoa học (mà tiếng Anh hay gọi là Ethics Committee) để giải quyết bất cứ tố cáo nào liên quan đến các hành vi liên quan đến những sai lầm, ngụy tạo, gian trá và đạo văn trong khoa học.  Theo kinh nghiệm từ nước ngoài, ủy ban này bao gồm các nhà khoa học từ nhiều ngành chuyên môn khác nhau và một số nhà khoa học từ các trường đại học bạn.  Điều quan trọng là ủy ban đạo đức khoa học phải độc lập với ban lănh đạo trường đại học. 

Thứ hai, cần phải lập tức giải quyết vấn đề, không chần chờ.  Khi một trường hợp gian lận khoa học xảy ra, ủy ban đạo đức khoa học cần phải hành động ngay, tức là mở cuộc điều tra, lắng nghe ư kiến của tất cả các thành phần liên quan đến vấn đề, và giải quyết nhanh chóng.  Không nên chờ hay kéo dài thời gian mà hậu quả là cả người tố cáo lẫn người bị tố cáo đều bị tổn hại uy tín, và trường cũng bị mang tai tiếng.  Do đó, cần phải dứt khoát giải quyết vấn đề càng nhanh càng tốt để tất cả mọi bên có thể tiếp tục công việc của ḿnh. 

Thứ ba, cần phải dạy cho học sinh, sinh viên phân biệt được đâu là đạo văn, và đâu là trích dẫn.  Có nhiều trường hợp đạo văn xảy ra ở sinh viên Á châu, khi được hỏi th́ họ thường nói là v́ họ kính trọng tác giả nên mới trích dẫn!  Đó là một cách biện minh không thể chấp nhận được.  Do đó, chúng ta cần phải thêm vào phần đạo đức khoa học trong chương tŕnh đào tạo sinh viên và nghiên cứu sinh.  Thật ra, ngay cả học sinh tiểu học và trung học cũng phải được dạy rằng mượn ư tưởng và từ ngữ của người khác th́ phải ghi rơ hay xin ghi ơn (acknowledgement), không có chuyện “xỏ nhầm giầy” được.

Một yếu tố căn bản, bao quát để giải quyết tận gốc nạn đạo văn, hay rơ hơn là “đạo” tri thức ở nước ta, là cần cải tổ từ hệ thống giáo dục: từ cấp trên, đến tư liệu giảng dạy, đến h́nh thức giảng dạy ngay từ bậc tiểu học. Ví dụ, đại đa số, nếu không nói là tất cả sách giáo khoa giảng dạy ở Việt nam không hề có một tài liệu tham khảo nào, nhưng có nhóm tác giả.  Không thể nói tri thức trong mỗi cuốn sách giáo khoa đó là tài sản trí tuệ của nhóm tác giả soạn sách được, và nếu không có trích dẫn tài liệu tham khảo, đó chính là đạo văn.  Cách thức giảng dạy ở Việt nam trong nhiều năm qua vẫn chưa có thay đổi theo cách “thầy đọc, tṛ chép”, đây là một h́nh thức hướng dẫn đạo văn vô t́nh.  Khi tṛ trả bài hoặc làm bài thi mà không viết đúng ư thầy hoặc nguyên văn lời thầy giảng, th́ bài thi không đạt; ngược lại để đạt tức là đạo văn!  Đạo văn cần phải được coi là một chuyên đề giảng dạy chính thức trong các trường học, mức độ nâng dần theo bậc học; nó được coi như là một bài học đạo đức chống lại hành vi ăn cắp, mà ở đây là ăn cắp ư tưởng, ăn cắp tri thức.  Hành vi này cũng được xử lí không khác ǵ ăn cắp vật chất.

Phải nói dứt khoát rằng bất cứ h́nh thức đạo văn nào cũng có thể xem là một tội phạm và cơ quan sẽ dứt khoát không dung túng.  Trung thực và liêm chính là những đặc tính số một trong nghiên cứu khoa học, và công bố bài báo khoa học cũng như giảng dạy là raisons d'être, là lí do để tồn tại của nhà khoa học.  Hơn 20 năm về trước, Al Gore, lúc đó c̣n là một thượng nghị sĩ (và sau này là phó tổng thống Mĩ) chủ tŕ một cuộc điều trần về gian lận trong khoa học, nhận xét: “Nền tảng của nghiên cứu khoa học dựa vào sự tín nhiệm của quần chúng và liêm chính trong hoạt động khoa học.”  Câu phát biểu này có tính phổ quát, và có thể thích hợp cho bất cứ hoạt động nghiên cứu khoa học tại bất cứ nước nào, kể cả ở nước ta. 

Chú thích:

 

[1] Tiếng Anh tương đương với khái niệm đạo văn là plariagism, và chữ này xuất phát từ chữ Latin plagiarius có nghĩa là kẻ bắt cóc.

[2] Xă luận trên Tập san Nature. Taking on the cheats.  Nature 18 May 2005.

[3] George A, Ricaurete. Retraction. Science 2003;302:1479.

[4] Schein M, Paladugu R. Redundant surgical publications: tip of the iceberg? Surgery 2001 Jun;129(6):655-61.

[5] Jane Howard, 'Dr. Ronald Wild takes college job in far northwest', Australian, 16 July 1986, p. 13; Anthony MacAdam, 'The professor is accused of cribbing', Bulletin, 1 October 1985, pp. 32-33.

[6] Price AR. Cases of plagiarism handled by the United States Office of Research Integrity 1992-2005. Plagiary Volume 1, Number 1:1-11. www.plagiary.org

[7]  Có thể xem bài “Sưu tầm, kế thừa và... đạo văn” của Nguyễn Ḥa trên báo An ninh Thế giới do báo net Tin tức Online in lại vào ngày 3/5/2007.  Có thể xem thêm bài “Nạn đạo văn: Sự xuống cấp của đạo đức trí thức” trên báo Tuổi Trẻ 20/3/2004.

[8]  Bài báo công bố vào năm 2004 trong kỉ yếu của hội nghị lần thứ 8 của IEEE Advanced Motion Control (Kawasaki, Nhật) có tựa đề là “An optimal ship autopilot using a multivariate auto-regressive exogenous model”, c̣n bài báo gốc công bố trong hội nghị về Control Applications of Optimization (CAO2000), St Petersburg, Russia, có tựa đề là  “Ship’s optimal autopilot with a multivariate auto-regressive eXogenous model”. 

 

Bài báo gốc năm 2000

Bài báo năm 2004

Abstract: This paper presents a new application of the linear quadratic gaussian (LQG) control algorithm linked to the recursive least squares (RLS) algorithm applied to a multivariate auto-regressive exogenous (MARX) model of ship to construct an autopilot for steering ship. Simulation performed for training ship is described. As a first step of designing a tracking system, the optimal autopilot with the MARX model was used to keep and change the ship’s course during full-scale experiment aboard the training ship. It has been found that the autopilot has robustness and good performance for steering ship. Copyright © 2000 IFAC.

 

Keywords: estimation and identification, ship steering dynamics, quadratic optimal control, control design.

Abstract: Linear quadratic gaussian (LQG) control algorithm linked to recursive least squares (RLS) algorithm has been applied to a multivariate auto-regressive exogenous (MARX) model of ship to construct an autopilot for steering ship. It has been found from computer simulation and full-scale experiments aboard the training ship that the autopilot is robustness and has good features in both course keeping and course changing. 

 

Keywords: estimation and identification, quadratic optimal control, control design, ship steering dynamics.

Table 1. Statistical values of estimated paramaters

 

Para    Mean     Max      Min      Final

a1     -1.0078  -0.9970  -1.0171  -1.0078

a2     -0.0019  -0.0017  -0.0776  -0.0121

a3     -0.0303   0.0365  -0.0044   0.0318

b0     -0.0533  -0.0256  -0.7091  -0.0443

 

Table 1. Statistical values of estimated paramaters

 

Parameters Mean   Max      Min      Final

a1     -1.0078  -0.9970  -1.0171  -1.0078

a2     -0.0019  -0.0017  -0.0776  -0.0121

a3     -0.0303   0.0365  -0.0044   0.0318

b0     -0.0533  -0.0256  -0.7091  -0.0443

 

H́nh con tàu Shioji Maru trong bài báo gốc

H́nh con tàu Shioji Maru trong bài báo năm 2004

 


 

 

YKHOA.NET - PHẦN MỀM QUẢN LƯ BỆNH VIỆN TOÀN DIỆN

 

Phần mềm

quản lư bệnh viện

toàn diện

YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

 

Gởi bài cho YKHOANET phanxuantrung@ykhoa.net