[../../include/top.htm]
[../../include/left.htm]

 

Tương tác có hại của thuốc 
 
 
28/03/2009 15:00 
Ảnh: shutterstock
(TNTS) Tương tác có hại luôn có thể xảy ra khi người bệnh sử dụng từ hai loại thuốc trở lên. Nguy cơ này tăng lên cùng với số thuốc được sử dụng phối hợp.
Sự "hợp tác" nguy hiểm

Theo nghiên cứu của TS Trần Nhân Thắng, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) và các đồng nghiệp: khi sử dụng 5 loại thuốc trong 1 toa thì số thuốc có tương tác bất lợi chiếm khoảng 30%, và mỗi đơn có một cặp tương tác. Nhưng chỉ tăng thêm một loại thuốc (6 loại thuốc/đơn) thì đã có 2/3 trong số đơn thuốc này có tương tác có hại và số cặp tương tác đã lên đến 8 cặp. Nghiên cứu trên bệnh án sử dụng 9 loại thuốc/đơn thuốc thì đã gặp tới 7 cặp tương tác. Còn với bệnh án sử dụng 11 loại thuốc/đơn thuốc thì số cặp tương tác lên đến 10.

TS Trần Nhân Thắng nói: "Vấn đề phối hợp thuốc trong một đơn thuốc điều trị là không thể tránh khỏi. Tương tác thuốc là hiện tượng xảy ra khi hai hoặc nhiều thuốc được sử dụng đồng thời. Nó dẫn đến thay đổi tác dụng, tăng độc tính của thuốc, ngộ độc. Các tương tác thuốc xảy ra thường là tương tác bất lợi gặp nhiều trong kê đơn và nó thường xảy ra bất ngờ trong quá trình tuần hoàn của thuốc trong cơ thể. Có 5 mức độ tương tác, trong đó, nếu ở mức độ nguy hiểm sẽ đe dọa đến tính mạng của bệnh nhân. Ở các mức độ tiếp theo, tương tác có thể ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe người bệnh, gây ảnh hưởng đến người bệnh ở các mức độ khác nhau".

 

Thực tế cho thấy có nhiều cặp tương tác nguy hiểm giữa các thuốc như: phối hợp ACEI (nhóm thuốc ức chế men chuyển, điều trị tăng huyết áp, suy tim) với các thuốc lợi tiểu giữ kali, được coi là tương tác ở mức độ nặng. Tình trạng này nguy hiểm cho bệnh nhân suy tim, suy giảm chức năng thận; hay việc phối hợp ACEI và thuốc điều trị đái tháo đường (các thuốc hạ đường huyết) cũng có thể dẫn đến hạ đường huyết quá mức, bệnh nhân cần được giám sát đường huyết chặt chẽ; thuốc chống đông phối hợp với một số kháng sinh (Cephalosporrin hoặc Vancomycin) cũng gây nên các nguy hiểm. Tác dụng phụ này tăng lên khi các kháng sinh nói trên được dùng cho các bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông...
Trong nghiên cứu của TS Thắng trên 100 bệnh án, tỷ lệ tương tác thuốc là khá phổ biến và gặp nhiều nhất ở mức độ trung bình và nhẹ (91-92%). Tuy nhiên, tương tác thuốc ở mức độ nặng vẫn chiếm tới 8,2-8,9%. Đáng lưu ý, một khảo sát tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy, số thuốc trung bình trong một đơn vẫn ở mức cao: 6,78 thuốc/đơn. Với mức dùng thuốc như vậy, tỷ lệ xuất hiện ADR (các phản ứng có hại của thuốc) nằm trong giới hạn báo động của Tổ chức Y tế thế giới.

 

Đơn thuốc thông minh

Hiện nay, việc áp dụng đơn thuốc điện tử có cài đặt các phần mềm kiểm soát, phát hiện các tác dụng phụ, tương tác có hại của các thuốc/đơn thuốc đang được áp dụng tại Bệnh viện Bạch Mai. Hiện tại, đơn thuốc điện tử, đơn thuốc thông minh với các phần mềm kiểm soát kê đơn thuốc đã bắt đầu được ứng dụng tại một số khoa của Bệnh viện Bạch Mai: khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu, khoa Dược. Đơn thuốc điện tử sẽ giúp kiểm soát tương tác có hại của thuốc, kiểm soát hoạt chất được kê trong đơn, tránh tình trạng hai thuốc có cùng hoạt chất kê trong một đơn gây tăng liều cho người bệnh. Đơn thuốc này cũng được lưu trong máy tính gắn với từng mã số cá nhân của người bệnh, giúp cho bác sĩ điều trị có thể theo dõi liên tục được quá trình điều trị, từ đó có các chỉ định phù hợp cho bệnh nhân, phù hợp với diễn biến bệnh. Ngoài ra, Cục Quản lý dược VN phối hợp với trang web thuoc.vn cung cấp phần mềm kê đơn miễn phí cho bác sĩ.

Hiện nay, đây là phần mềm kê đơn online đầu tiên ở Việt Nam. Phần mềm hiển thị cho bác sĩ thông tin cảnh báo tương tác thuốc, trùng hoạt chất, những lưu ý khi chỉ định các thuốc trong đơn, thuốc gốc... từ cơ sở dữ liệu với hơn 40.000 loại thuốc.

Liên Châu

[../../include/content.htm]

 

[../../include/right.htm]

 

[../../include/bottom.htm]