Ám ảnh “nhà vệ sinh bệnh viện”:

Bài 1: Nỗi kinh hoàng của bệnh nhân

Ngọc Hân - Huyền Trang ( ANTĐ)

Khu vệ sinh dành cho người nhà bệnh nhân - Bệnh viện Việt Đức

Thậm chí, nhiều NVS được xây mới cách đây chưa lâu cũng đã hư hỏng không còn tác dụng trước hàng nghìn lượt người vào, ra mỗi ngày trong BV. Vô hình trung BV là nơi chữa bệnh đang có nguy cơ trở thành nơi phát sinh mầm bệnh bởi những NVS này.

Đầu vào thì có, đầu ra thì không

11h trưa, trong không khí ngột ngạt của Khoa Khám bệnh - BV Xanh Pôn, nhốn nháo bệnh nhân (BN) và người nhà BN với khuôn mặt thất thần, lo lắng chờ đến lượt thăm khám. Anh Đỗ Văn Tính, quê ở Ninh Bình đưa vợ đến khám bệnh thấp thỏm đứng ngồi không yên vì vừa dỏng tai chờ nhân viên y tế gọi đến lượt, vừa “đảo mắt” tìm NVS.

Phải mất 15 phút, hỏi thăm vài người, anh Tính mới tìm được NVS. Anh Tính cười: “Thành phố có khác, đến chỗ đi tiểu tiện cũng phải xếp hàng, chẳng bù cho ở quê tôi cứ thiên nhiên hóa ra lại hay!”. Ghé tai chúng tôi, anh Tính nói nhỏ: “Cũng chẳng sạch hơn NVS ở quê tôi là mấy!”.

Với những người như anh Tính có thể là chuyện lạ nhưng đối với nhiều người thường xuyên lui tới BV thì đây là chuyện bình thường. Tại Khoa Khám bệnh theo yêu cầu BV Thanh Nhàn chỉ có hai cái NVS nằm ở góc khuất của cầu thang, nhưng một cái đã bị khóa kèm theo tờ giấy dán trên cửa: “NVS đang bị tắc nên khóa cửa”.

“Người khám bệnh thì đông ngồi cả ngày chờ đợi nên ai cũng có nhu cầu cần “giải quyết” song do chỉ có mỗi một cái NVS hoạt động nên đành phải chờ hoặc cố nhịn thôi”, bà Vũ Thị Thanh, ở Thái Bình, người nhà BN Khoa sản, BV Thanh Nhàn cho biết.

Đáng nói hơn cả là khối nhà 11 tầng của BV Thanh Nhàn tuy mới được đưa vào sử dụng nhưng một số khu NVS đã bị ô nhiễm nghiêm trọng. Ai đó chỉ một lần đến nhà vệ sinh Khoa Sọ não chấn thương chỉnh hình thì thật khó quên.

Sàn nhà ướt lép nhép, nước bẩn, cần gạt nước hỏng, nắp đậy của bình chứa nước không có, giấy bẩn tràn cả thùng mà không hề được dọn, bồn cầu thì ứ đọng một thứ nước vàng khè trông rất kinh hãi.

Tại BV U bướu Hà Nội, thậm chí còn không có biển NVS nam hay nữ, chỉ thấy ghi chung chung “Vệ sinh WC” nên mỗi lần muốn đi vệ sinh thì người bệnh lại phải đứng đợi xem có người đi ra không cho chắc.

Chị Nguyễn Hồng Hạnh, ở phố Minh Khai lắc đầu: “Vào đây mới thấy cái việc tưởng như đơn giản là đi tiểu tiện thôi cũng khiến bất cứ ai khóc dở, mếu dở. Ai đời vào NVS cứ lo nơm nớp vì sợ đám đàn ông xông vào”. Ngoài việc không có biển chỉ dẫn, biển báo NVS nam, nữ, nhiều NVS, khi tìm được rồi thì mọi người lại vội vã quay ra vì bên trong bồn cầu bị tắc hoặc không có nước dội.

Chỗ đi vệ sinh không được quét dọn thường xuyên, gây ùn tắc, mùi bốc lên nồng nặc… không ai dám đứng lâu hoặc nếu “mót” lắm thì cũng nhắm mắt, nín thở cố vào rồi ra thật nhanh.

Đã vào là “ngây ngất”

Theo ghi nhận của chúng tôi NVS tại các BV thường có diện tích hẹp chỉ khoảng 10m2 chia làm những ngăn nhỏ mỗi ngăn khoảng 2-3m2 nhưng lỉnh kỉnh những đồ đạc vệ sinh, chổi lau nhà, xô chậu... Nguyên thùng đựng nước dội đã cáu bẩn cộng với vài cái bô, chậu của BN đã chiếm hết cả phòng vệ sinh.

Đôi khi BN hay người nhà vô ý để luôn chậu nước tiểu chưa đổ làm cho nơi đây càng bốc mùi kinh khủng. Đưa tay lên bịt mũi, lấy hết can đảm chúng tôi mới dám bước vào cửa NVS khu C3 - Viện Tim mạch BV Bạch Mai nhưng vừa đặt chân vào trong chúng tôi đã phải “bỏ chạy” vì không chịu nổi mùi khai nồng nặc.

Những BN điều trị trong khoa cho biết, đây không chỉ là nơi đi vệ sinh, khu NVS này còn được sử dụng làm nhà tắm nhưng do quá bẩn nên không người nào dám tắm ở đây. “Ra ngoài tắm tuy mất tiền nhưng đỡ “ghê”. Mỗi lần nhà vệ sinh bị tắc thì nhịn là hơn cả, nhiều khi không chịu nổi chị em trong phòng bệnh bảo nhau đi vào bô rồi mang ra đổ”, bà Đào Thị Thắm, BN vừa mổ nối van tim thều thào mách chúng tôi.

“Đáng sợ” nhất phải kể đến là khu NVS Khoa Nội tiết - BV Nội tiết. Bước vào khu NVS, chúng tôi thật sự hãi hùng. Trong khu vệ sinh chật chội, bốc mùi, giấy vệ sinh vương vãi khắp nơi. Một số bồ rác còn “chễm trệ” đặt lên cả vách ngăn của nhà vệ sinh, dưới sàn đầy chai lọ bỏ đi nằm la liệt.

Đứng quan sát hồi lâu, chúng tôi không hề thấy bóng dáng của nhân viên vệ sinh(!?). Tương tự, NVS trong khu người nhà BN tại BV Việt Đức cũng khủng khiếp không kém. Bồn cầu nổi lềnh bềnh những “sản phẩm” của ai đó đại tiện để lại, bốc lên mùi xú uế khiến cho những người đến sau phát khiếp.

Chỉ cần “mục sở thị” những khu NVS ở các BV lớn trong thành phố, thậm chí cả những BV nội thành như BV Nông nghiệp chúng tôi đã bị ám ảnh bởi những khu NVS có một không hai này tới mức ra khỏi đó rồi mà vẫn còn cảm giác “ngây ngất”…

Bài 2: Nghịch lý

Trong khi ngành y tế thường xuyên khuyến cáo người dân phải rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh… thậm chí còn phải rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn.

Tình cờ trong khi tìm hiểu những khu NVS trong các BV, chúng tôi đã khá bất ngờ khi nghe được đoạn đối thoại giữa một cháu bé hỏi mẹ mình: “Mẹ ơi con có cần rửa tay bằng xà phòng không?...”, trong khi nhìn quanh chẳng bói đâu ra xà phòng.

Đây không phải là nghịch lý duy nhất đang diễn ra tại các khu NVS trong BV…

Nơi tuyên truyền giữ vệ sinh lại là nơi… mất vệ sinh

Theo ông Nguyễn Tôn Đạo - Phòng Bảo vệ chính trị nội bộ Bệnh viện Bạch Mai, hầu hết tâm lý người dân đều mong muốn khám chữa bệnh tại các BV hàng đầu. Như vậy, quá tải sẽ dẫn đến việc khó kiểm soát tình trạng vệ sinh trong BV mà đặc biệt là các khu NVS.

Vì thế, bên cạnh việc tăng cường các biện pháp khác thì cần phải đào tạo các bác sỹ ở tuyến cơ sở nhằm giảm tải cho các BV lớn. Song đó là vấn đề lớn, mà đã là vấn đề lớn thì không phải ngày một, ngày hai có thể giải quyết triệt để được. Trong khi, những vấn đề nhỏ thì lại chẳng mấy ai quan tâm, đơn cử như chuyện xà phòng rửa tay trong khu NVS tại hầu hết các BV.

Nhà tắm không cửa

Những NVS có dung dịch rửa tay hay xà phòng ở một số BV lớn như Việt Đức, Bạch Mai, Thanh Nhàn,… chỉ đếm trên đầu ngón tay, hoặc nếu có cũng chỉ tập trung ở một số NVS trong khu nhà mới. Còn hầu như khu NVS trong những khối nhà cũ dọn vệ sinh sạch sẽ được đã là chuyện khó, lấy đâu ra xà phòng rửa tay.

Nhiều khu NVS như BV Phụ sản, BV Xanh Pôn, BV Nội tiết, BV Nông nghiệp đến nước rửa tay, nước dội NVS còn không có huống chi những thứ “xa xỉ” như xà phòng. Điều này rất nguy hiểm về vệ sinh phòng dịch bởi chính các nhà vệ sinh chung lại là nơi phát sinh các vi khuẩn gây bệnh.

Riêng Khoa Khám bệnh theo yêu cầu của BV Bạch Mai một ngày trung bình có tới 1.500 lượt người tới khám bệnh, BV Thanh Nhàn riêng khối khám bệnh trung bình khoảng 1.500 BN (chưa kể người nhà đi theo).

Với tần suất sử dụng cao thì nhiều NVS đang phải gồng mình vì quá tải. Nhiều BV đã thuê công ty làm vệ sinh cùng phối hợp với nhân viên vệ sinh trong BV nhưng cũng không làm xuể.

Chị Nguyễn Thị Ngân, nhân viên dọn vệ sinh của Công ty ITC than phiền: “Ngày nào tôi cũng phải làm việc không ngơi nghỉ vậy mà chẳng hiểu người đâu ra mà lắm thế. Nhiều hôm, nhìn những đống “phế phẩm” mà người ta để lại sau khi ra khỏi NVS về đến nhà tôi vẫn còn bị ám ảnh. Mang tiếng là BV thật nhưng ai dám chắc bệnh không phát sinh từ đây ra”.

Thừa mà thiếu…!

Tại nhiều BV như BV Bạch Mai, Việt Đức, Thanh Nhàn, đều có những khu NVS rất sạch sẽ. Tuy nhiên những nơi đó chỉ được dành cho cán bộ, nhân viên của BV. Những khu NVS này lúc nào cũng đóng cửa im ỉm ra khóa, vào mở và tuyệt nhiên BN điều trị, BN khám bệnh và người nhà BN không được phép sử dụng ngay cả khi những khu NVS dành cho BN trở nên quá tải.

Lý giải cho sự bất hợp lý trên, BS Nguyễn Văn Thư - Trưởng phòng Hành chính Quản trị - BV Việt Đức khẳng định : “Chỉ khu nhà 11 tầng mới thiết kế khu NVS cho BN riêng và cán bộ, nhân viên trong BV riêng chứ những khu nhà cũ nhân viên BV và BN cũng vẫn phải đi chung nếu không với tần suất sử dụng như hiện nay sẽ không đủ chỗ”.

Tuy vậy, phần lớn một số các BV như: Xanh Pôn, Thanh Nhàn, Phụ sản,... nhiều khu NVS cho cán bộ, nhân viên tại các khoa, phòng để không, trong khi BN và người nhà BN lại không có chỗ để sử dụng. Phải chăng đây chính là sự bất hợp lý mà các BV nên điều chỉnh để không để xảy ra tình trạng chỗ thừa, chỗ thiếu như hiện nay.

Để giảm thiểu tình trạng quá tải, nhiều BV đã phải cho đặt một số NVS lưu động ngay gần cổng vào BV điển hình là BV Thanh Nhàn, Việt Đức, Xanh Pôn, Bạch Mai. Tuy nhiên, những khu NVS này thường đặt xa phòng khám chữa bệnh nên trở thành NVS phục vụ dân sinh mỗi khi ai đó đi qua có nhu cầu cần giải quyết.

BS Đặng Văn Chính - Giám đốc BV Thanh Nhàn cho biết: “Mỗi tháng BV phải bỏ 3 triệu đồng thuê Công ty Vệ sinh môi trường lắp đặt NVS lưu động để đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân đến BV, nhưng xem ra không mấy tác dụng.

"Hàng năm BV vẫn phải bù lỗ cho vấn đề vệ sinh lên tới hơn 100 triệu đồng nhưng đây quả là một vấn đề nan giải. Nhiều NVS lưu động thu tiền dịch vụ 500-1.000 đồng/lượt để lấy thu bù chi, nhưng với một số tiền nhỏ như vậy cũng chưa đủ trả cho nhân viên vệ sinh quét dọn”.

Trường hợp của anh Trần Quang Mạnh (quận Đống Đa, Hà Nội) đến khám tại BV Xanh Pôn mới thật bi hài. Bác sỹ yêu cầu anh Mạnh lấy nước tiểu để xét nghiệm, tìm mãi mới thấy NVS thì lại gặp phải “khó khăn” khác. Do không có tiền lẻ nên khi vào NVS dịch vụ anh bị chị nhân viên thu tiền “mời” ra ngoài với lý do không có tiền lẻ trả lại.

Chạy khắp nơi đổi tiền không được may có một bác thấy tình cảnh “trớ trêu” nên đã trả hộ anh tiền (1.000 đồng). Sau khi lấy mẫu nước tiểu đưa đi xét nghiệm anh Mạnh vẫn không giấu nổi bức xúc than phiền với chúng tôi.

Bài 3: Không thể đổ thừa cho quá tải

Chúng ta có thể đầu tư những NVS hiện đại, đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dân, nhưng một khi nhận thức của người dân còn hạn chế thì không ai dám chắc những khu NVS cải tạo thậm chí xây mới sẽ ra sao nếu người bệnh lẫn người nhà BN vẫn thiếu ý thức.

Cha chung không ai khóc

Trước đây, hầu hết tại các khoa, phòng của BV Việt-Đức khá bẩn, BN đi lung tung, vứt phế phẩm không đúng chỗ, một nhà vệ sinh có quá nhiều người dùng, trong khi không có người thường xuyên theo dõi nhắc nhở thì nay những vấn đề này đã được khắc phục. BS Nguyễn Văn Thư - Trưởng phòng Hành chính Quản trị - BV Việt-Đức cho biết: “Hiện ngoài lực lượng y tá, hộ lý được cử để giám sát và phổ biến nội quy cho người nhà BN cũng như BN đang điều trị trong BV, BV còn thuê thêm hơn 100 nhân viên của Công ty Vệ sinh công nghiệp (ITC) dọn vệ sinh liên tục 3 ca.

Thường xuyên tuyên truyền, giáo dục tới các khoa, phòng, từng giường bệnh hướng dẫn cách sử dụng NVS cũng như nâng cao ý thức của người bệnh. Đặc biệt, BV đã cho xây khu dành cho người nhà BN để giảm tình trạng quá tải, song quan trọng vẫn là ý thức và trình độ nhận thức của người dân”.

Bồn tiểu cho nam bị “băng bó” do bệnh nhân sử dụng sai mục đích

Chuyện khá phổ biến ở các BV là mặc dù đã có biển chỉ dẫn “Đi xong dội nước” hay “Bỏ giấy vào thùng”, song nhiều người vẫn làm ngơ, vô tư bỏ giấy bừa bãi. Bên cạnh những cố gắng giữ gìn môi trường của các BV, trang bị đầy đủ các vật dụng trong nhà tắm, NVS thì một số người thiếu ý thức còn vứt đồ cá nhân của phụ nữ bừa bãi trong khu vệ sinh, thậm chí có người còn bẻ trộm vòi hoa sen, tay nắm cửa, vòi nước…

Họ sử dụng bừa bãi đến nỗi hầu hết những chỗ tiểu đứng dành cho nam ở khu nhà 11 tầng - BV Việt-Đức phải “băng bó” túi nilon bên ngoài để hạn chế người sử dụng. Tuy nhiên, do số người sử dụng NVS quá đông và không có chỗ để “giải quyết” nên họ cứ đi “bừa” cả vào chỗ hỏng.

Quá lạc hậu và thiết kế không phù hợp

Đây là khẳng định của TS.BS Nguyễn Duy Thắng - Phó Giám đốc BV Nông nghiệp khi trao đổi với chúng tôi. TS.BS Thắng khẳng định: “Để giải quyết vấn đề quá tải NVS trong BV giải pháp lâu dài hơn cả là đập đi xây mới toàn bộ những khối nhà cũ. Những tòa nhà BV Nông nghiệp được xây dựng cách đây trên 30 năm nên không còn phù hợp với nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân hiện nay. Trước đây, mỗi khoa chỉ có 30 giường bệnh thì đến nay số giường bệnh đã gấp 2-3 lần. Trong khi đó, NVS lại chỉ có một cái, thậm chí có khoa còn phải dùng chung với khoa khác thì lấy đâu ra chỗ phục vụ BN”.

Cùng chung quan điểm với TS.BS Thắng, BS Đặng Văn Chính - Giám đốc BV Thanh Nhàn cho biết: “Hiện nay Bộ Y tế vẫn chưa đưa ra những quy định chung về phòng bệnh đạt chuẩn. Bên cạnh đó, khi xây dựng những toà nhà trong các khoa, phòng điều trị, chúng ta vẫn chưa thực sự quan tâm đến khâu thiết kế sao cho phù hợp để BN vừa dễ sử dụng, vừa đáp ứng được nhu cầu người bệnh.

Qua quá trình sử dụng, BV thấy rằng, những NVS nằm trong các khoa, phòng, BN bảo quản và giữ vệ sinh tốt hơn những NVS chung. Đây chính là điều chúng ta nên tính đến trước khi xây dựng”.

Hiện nay, nhiều BV lớn của Hà Nội đã và đang sử dụng những tòa nhà quá cũ, với tuổi thọ lên tới hàng chục năm, có khu nhà lên đến hàng trăm năm điển hình như BV Việt-Đức, BV Thanh Nhàn, BV Xanh Pôn, BV Nông nghiệp, BV Bạch Mai.

Mặc dù, qua thời gian sử dụng những BV này cũng có cải tạo, sửa chữa, nâng cấp nhưng không thể thay đổi thiết kế ban đầu và đó cũng chỉ là giải pháp tạm thời. Vì vậy, đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng không đáp ứng đủ nhu cầu khám, điều trị bệnh tại các BV kéo theo hàng loạt những vấn đề đặc biệt là ô nhiễm nghiêm trọng tại các khu NVS đang diễn ra hiện nay.

Để giải quyết tình trạng quá tải, giảm nguy cơ phát sinh mầm bệnh ở những khu NVS tại các BV, đã đến lúc Bộ Y tế cùng các cơ quan có chức năng nên xây dựng một giải pháp mang tính lâu dài và đồng bộ cho vấn đề này. Hơn nữa, trong khi chờ thay đổi được cái lớn, các BV nên quan tâm, cải tiến những cái nhỏ để đảm bảo sức khỏe cho người dân và mỗi người bệnh cần nâng cao nhận thức, có ý thức hơn nữa trong việc giữ gìn vệ sinh chung cho chính mình và cộng đồng.

Loạn...xét nghiệm
Bệnh viện Nhi Đồng Nai làm "khó" bệnh nhân?
Ám ảnh “nhà vệ sinh bệnh viện”
"Đạo chích" hoành hành tại Bệnh viện đa khoa Quảng Ngãi
Hỗn loạn tại phòng khám Bệnh viện Nhân dân 115
Sao không mổ cấp cứu cho tôi?
Gây mê nhầm bệnh nhân, một người suýt tử vong
Bệnh nhân chết trên bàn mổ vì... tuột ống nội khí quản
Chẩn đoán viêm ruột thừa chậm, bệnh nhi tử vong
Một bệnh viện “đe dọa” tính mạng bệnh nhân
Hệ thống cấp cứu TPHCM đầy “lỗ hổng”!
Là bệnh nhân... mới biết đau!
Sở y tế bạc liêu: Dựng “kịch bản” để moi tiền tỉ của Nhà nước
Một cháu bé rơi từ lầu 4 bệnh viện xuống đất
Bệnh nhân bị cắt nhầm dạ dày đang nguy kịch
Bệnh viện Việt Pháp mổ dạ dày cho bệnh nhân bị sỏi mật
Phẫu thuật thẩm mỹ trái phép gây chết người
Nghe nói rằng
Nước thải bệnh viện ở TPHCM Vẫn
Hà Nội: Đủ các kiểu lừa từ… “cò” viện!
Đơn thuốc... đọc không ra!
Sở y tế Bạc Liêu: Mua hàng với giá “trời ơi”!
Vụ bệnh nhân chết tại phòng mổ Bệnh viện Lao và bệnh phổi TW: Trách nhiệm ở đâu?
Cơ sở vật chất bệnh viện Báo động xuống cấp, quá tải
Quên gửi nắp hộp sọ của bệnh nhân
Những ngộ nhận danh xưng tốn kém
Hải Phòng: kỷ luật 8 bác sĩ vì chậm trễ chữa trị cho bệnh nhân
Những kiểu chuyển viện chết người
Bệnh viện đa khoa Bình Thuận: Một công trình lớn mang tư duy... nhỏ
Chời ơi!
Cái toa thuốc
Bỏ quên bông gòn trong đầu bệnh nhân!
'Bệnh' lạm dụng siêu âm
Huyết áp thấp và huyết áp cao
Ứng dụng phần mềm thống kê y tế y tế MEDISOFT 2003 - 1 năm nhìn lại
Thông tin phản hồi của cty Link Toàn Cầu về phần mềm MEDISOFT 2003