TỰ XOA BÓP PH̉NG CHỐNG TÁO BÓNTác giả : Thạc sĩ HOÀNG KHÁNH TOÀN  Táo bón là một chứng bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi, nhất là người cao tuổi, do nhiều nguyên nhân gây ra và nếu kéo dài có thể tạo nên những triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, chướng bụng, ăn kém, mất ngủ, tính t́nh thay đổi..., thậm chí có thể dẫn tới tắc ruột. Có hai loại táo bón: Cơ năng và thực thể. Loại cơ năng thường do chức năng của hệ tiêu hóa bị rối loạn, nhu động ruột suy giảm, chế độ ăn thiếu chất xơ, nghề nghiệp phải ngồi nhiều, ít vận động thể lực... nhưng không có các tổn thương thực thể như u, viêm dính hoặc tắc hẹp gây ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sinh lư b́nh thường của đường tiêu hóa.
Đối với táo bón cơ năng, y học cổ truyền có rất nhiều phương thức giải quyết, trong đó có một biện pháp hết sức đơn giản là tiến hành tự xoa bóp và day ấn một số huyệt vị châm cứu nhằm mục đích điều ḥa chức năng tiêu hóa nói chung và đặc biệt có lợi cho quá tŕnh co bóp của ruột giúp bài tiết phân ra ngoài dễ dàng. Dưới đây, xin được giới thiệu một quy tŕnh tự xoa bóp pḥng chống táo bón để độc giả có thể tham khảo và vận dụng khi cần thiết. 1. Thở và xoa bụngNằm ngửa, tĩnh tâm, duỗi mềm các cơ, từ từ thót bụng để thở ra, đẩy nhẹ nhàng không khí qua mũi hoặc qua miệng. Khi bụng đă thót hết mức, ngừng thở trong giây lát rồi sau đó từ từ ph́nh bụng hít vào. Thở luân phiên như vậy trong 3-5 phút. Tiếp đó dùng hai bàn tay đặt chồng lên nhau xoa bụng theo chiều kim đồng hồ với một lực ép vừa phải chừng 50 ṿng (ảnh 1). Hai động tác này có tác dụng xoa bóp dạ dày và ruột gián tiếp qua da, kích thích và điều ḥa nhu động ruột, giúp cho quá tŕnh bài tiết chất thải trong ruột được dễ dàng. Hơn nữa, theo quan niệm của y học cổ truyền, cách thở như trên sẽ giúp cho tạng Phế thải trừ được nhiều trọc khí và hấp thu được nhiều thanh khí để kết hợp với tinh khí của đồ ăn thức uống do Tỳ vị vận hóa mà thành để tạo nên Tông khí. Loại khí này có vai tṛ hết sức quan trọng trong việc phục hồi và duy tŕ công năng sinh lư b́nh thường của các tạng phủ trong nhân thể, trong đó bao gồm cả dạ dày và ruột. 2. Day bấm huyệt Thiên khuDùng hai ngón tay cái đặt lên hai huyệt, các ngón tay c̣n lại ôm lấy mạng sườn, tiến hành day bấm huyệt trong 2 phút. Vị trí huyệt Thiên khu: Từ rốn đo ngang ra 2 tấc, mỗi bên có một huyệt (ảnh 2). "Thiên" có nghĩa là trời, ở đây nói đến phần trên của bụng; "Khu" có nghĩa là chốt. Rốn chia bụng làm 2 phần: Phần trên rốn là thiên, phần dưới rốn là địa. Huyệt vị này ngang hàng với rốn, được xem như là chốt điều hành chức năng của tràng vị (dạ dày, ruột) nên có tên là Thiên khu. Thiên khu được ghi lại sớm nhất trong chương Cốt độ, sách Linh khu, có công dụng ḥa vị thông tràng, kiện tỳ lư khí, điều kinh đạo trệ (điều ḥa và nâng cao năng lực hoạt động của hệ tiêu hóa, nhuận tràng thông tiện, điều ḥa kinh nguyệt và chống ứ trệ), thường được dùng để chữa các chứng bệnh như đau bụng quanh rốn, sôi bụng, đầy bụng, ăn không tiêu, nôn, táo bón, tiêu chảy và kiết lỵ. Theo cổ nhân, Thiên khu có thể chữa được các bệnh lư của ruột già là v́: nó là huyệt Mộ của đường kinh Đại trường, là nơi khí của phủ Đại trường tụ tập, bởi thế khi kích thích vào huyệt vị này có thể điều ḥa công năng của ruột già, chống ứ trệ và giúp cho quá tŕnh bài tiết chất thải được dễ dàng. 3. Day bấm huyệt Khí hảiDùng ngón tay cái hoặc ngón tay giữa day bấm huyệt trong 2 phút. Vị trí huyệt Khí hải: Ở dưới rốn 1,5 tấc (ảnh 3). "Khí" là nguyên khí bẩm sinh, năng lượng cần thiết cho sự sống; "Hải" có nghĩa là biển; "Khí hải" có nghĩa là biển của nguyên khí, ư muốn nói đây là huyệt vị căn bản để bồi bổ và điều ḥa phần khí trong nhân thể. Theo cổ nhân, trong trị liệu táo bón, nhất là ở những người có tuổi, nên phối hợp kích thích huyệt Thiên khu với huyệt Khí hải là v́: Khí hải là bể sinh ra khí, tác động hợp lư huyệt vị này sẽ làm ấm hạ nguyên (phần dưới cơ thể), làm mạnh thận dương, tựa như cho thêm củi đốt vào dưới nồi; Thiên khu là huyệt Mộ của đường kinh Đại trường, có công năng ḥa vị thông trệ, giúp cho ruột già truyền tống chất cặn bă ra ngoài. Phối hợp với huyệt Khí hải là nhằm làm tăng thêm dương khí ở hạ tiêu (Phần dưới cơ thể), làm ấm Trường vị, giúp cho sự vận hành (co bóp) được thuận lợi. 4. Day bấm huyệt Túc tam lưDùng ngón tay cái hoặc ngón tay giữa day bấm đồng thời cả hai huyệt trong 2 phút. Vị trí huyệt Túc tam lư: Sờ bờ trước xương ống chân (mào chày) từ dưới cổ chân ngược lên, đến gần khớp gối, ngón tay bị mắc lại ở đâu th́ đó là lồi củ trước xương chày, từ đây đo ngang ra ngoài một khoát ngón tay là vị trí của huyệt, khi ấn có cảm giác tê tức lan xuống bàn chân (ảnh 4). Theo y học cổ truyền, Túc tam lư là huyệt Hợp của đường kinh Vị, có công năng điều ḥa trung khí, ḥa trường tiêu trệ, sơ phong hóa thấp, thông điều kinh lạc khí huyết, phù bản cố nguyên; là một trong những huyệt thường dùng để chữa các bệnh thuộc hệ thống tiêu hóa. Nghiên cứu hiện đại đă chứng minh: Huyệt Túc tam lư có tác dụng làm tăng nhu động ruột, cải thiện khả năng co bóp của dạ dày và ruột. 5. Xát hố chậu tráiDùng cạnh trong bàn tay trái xát hố chậu trái từ trên xuống dưới và ngược lại khoảng 30 lần, cũng có thể dùng thêm bàn tay phải hỗ trợ cho bàn tay trái (ảnh 5). Thao tác này có tác dụng kích thích trực tiếp lên đoạn cuối đại tràng và trực tràng để hỗ trợ cho quá tŕnh bài tiết chất thải. Khi muốn đi ngoài th́ dùng lực của ngón tay cái hoặc ngón tay giữa ấn huyệt Thiên khu bên trái sao cho đạt được cảm giác đau tức, tiếp tục ấn sẽ có cảm giác muốn đi ngoài, có thể nín thở để làm tăng thêm áp lực của ổ bụng th́ có thể đi ngoài được, một lần chưa hiệu quả th́ có thể làm đi làm lại vài lần. Quy tŕnh trên cần được thực hiện kiên tŕ, đều đặn mỗi ngày từ 1-2 lần. Nếu kết hợp với rèn luyện thể lực và điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lư th́ hiệu quả pḥng chống táo bón càng chắc chắn và bền vững src="IMAGES/ Các thông tin khác :
|
