Chữa viêm gan siêu vi bằng Đông y
Lương y VƠ HÀ
Nhiều nghiên cứu hiện nay cho biết một số
thảo dược lợi thấp thanh nhiệt và nhuận gan giải độc của Đông y
có hàm lượng cao những chất chống oxy hoá có thể đáp ứng tốt
việc điều trị viêm gan siêu vi do tác dụng làm giảm quá tŕnh
peroxide hoá lipid ở gan và tăng cường chức năng gan.
Triệu chứng.
Viêm gan siêu vi là một loại bệnh nhiễm
trùng làm suy giảm chức năng của Can, Tỳ. Bệnh thường biểu hiện
qua các triệu chứng hay mệt mỏi, chán ăn, giảm cân, đau hạ sườn
phải, sốt nhẹ, nước tiểu vàng sẩm, có kèm theo vàng da, vàng mắt
hoặc không. Nếu không được điều trị, bệnh có thể dẫn đến xơ
gan hoặc ung thư gan.
Nguyên nhân.
Viêm gan siêu vi thuộc phạm vi các chứng
hoàng đản của y học cổ truyền. Ở những người cơ thể suy nhược,
ăn uống không hợp lư, t́nh chí không thoải mái, Can không được
sơ tiết thường làm tổn thương Tỳ Vị. Tỳ Vị hư nhược, hàn
thấp hoặc thấp nhiệt uất kết ở trung tiêu
lại gặp phải thời khí ôn dịch dễ dẫn đến viêm
gan. Theo các nhà khoa học, có nhiều loại siêu vi gây ra viêm
gan. Nguy hiểm nhất là 2 loại siêu vi B và C. Tuy nhiên, không
nhất thiết người mang mầm bệnh sẽ dẫn đến viêm gan. Hiện nay,
người ta ước tính có khoảng 3% dân số thế giới mang mầm bệnh
siêu vi gan, 90% số người trong tỷ lệ nầy mang trong ḿnh virus
viêm gan C nhưng không được phát hiện. Những người này không
có bất cứ biểu hiện ǵ của bệnh cho đến khi hàng chục năm sau
t́nh cờ qua một xét nghiệm nào đó cho thấy có sự hiện diện của
mầm bệnh hoặc khi bệnh phát triển do cơ thể suy yếu. Thực tế
nầy cũng phù hợp với quan điểm của y học cổ truyền trong việc
phân định 2 yếu tố thấp nhiệt uất kết và thời khí ôn dịch đối
với nguyên nhân gây ra viêm gan. Yếu tố thời khí ôn dịch liên
quan đến các loại siêu vi. Nói cách khác, bệnh chỉ phát triển
khi hội đủ 2 yếu tố thấp nhiệt và siêu vi. Thấp nhiệt là điều
kiện cần thiết cho sự phát triển của siêu vi.
Cách chữa.
Kiện Tỳ, lợi thấp. Hàn
có thể sinh thấp, thấp có thể sinh
nhiệt. Hàn thấp hay thấp nhiệt tuỳ vào cơ
địa, yếu tố chánh yếu vẫn là do thấp. V́ “Tỳ ố thấp”,
nên Tỳ và thấp là tương quan giữa chính khí và tà khí trong bệnh
viêm gan. Kiện Tỳ để nâng cao chính khí chống lại tà khí. Mặt
khác, cần lợi thấp để thanh giải tà khí và bảo vệ khí hoá của Tỳ
Vị. Tuỳ theo sự mạnh yếu của chính khí, kiện Tỳ có thể chỉ là
một vài vị thuốc cay, ấm để kích thích tiêu hoá như hậu phác, vỏ
bưởi, gừng hoặc thêm một số vị để bổ khí như nhân sâm, hoàng kỳ,
đinh lăng, ngũ vị tử. Lợi thấp thường dùng những vị thuốc
lợi tiểu hoặc tả hạ để hoá thấp theo 2 đường đại tiểu
tiện.
Nhuận gan, giải độc. Nhuận
gan, giải độc vừa nâng cao chức năng của gan vừa ngăn chận sự
phát triển của tà độc. Theo các nhà khoa học, những tác nhân
gây viêm gan hoặc hoại tử tế bào gan thường bắt đầu từ sự gia
tăng quá tŕnh peroxide hoá lipid ở màng tế bào. Do đó, bảo vệ
gan phải bắt đầu từ những chất chống oxy hoá có tính năng ức chế
qúa tŕnh nầy. Những chất chống oxy hoá có rất nhiều trong các
loại rau, quả, củ, nhất là những rau quả có vị chát, đắng, rau
quả sậm màu hoặc màu vàng, tím, đỏ. Theo hướng nầy, trong những
năm gần đây, người ta đă nghiên cứu và phát hiện được nhiều loại
rau, củ có tác dụng nhuận gan giải độc của Đông y như nhân trần,
tảo spirulina[i],
rau om, chó đẻ răng cưa[ii].
. . có hàm lượng chất chống oxy hoá hướng gan có khả năng ức chế
rất mạnh quá tŕnh peroxide hoá ở gan. Ngoài ra, những chất nầy
c̣n làm gia tăng hàm lượng GSH ở gan làm giảm hoạt độ các enzym
SGOT và SGPT trong những trường hợp viêm gan siêu vi đang tiến
triển. Cơ chế nầy có thể giải thích được những trường hợp chữa
khỏi viêm gan từ kinh nghiệm dân gian bằng cách chỉ dùng
một hoặc phối hợp của vài vị thuốc nam như
nhân trần, chó đẻ răng cưa, rau om, lá gai, củ móp gai, quả dứa
dại. Phần lớn những vị nầy thường có vị đắng, tính mát, có tác
dụng lợi tiểu, lợi mật, sát trùng, tiêu viêm, giải độc. Thuốc
có thể lợi tiểu để trừ thấp, có thể nhuận gan giải độc lại cung
cấp được nhiều chất chống oxy hoá để nâng cao sức miễn dịch và
bảo vệ tế bào gan.
Mới đây, tác giả có nhận được thơ của một
bạn đọc ở địa chỉ
hoangphuong64@yaoo.com đề nghị phổ biến kinh nghiệm chữa
khỏi bệnh viêm gan siêu vi C bằng cách “mỗi ngày một nắm
rau om giă nát, ăn cả xác lẫn nước”. Bạn Phương cho
biết từ kinh nghiệm hết bệnh viêm gan của 8 người khác, bạn đă
áp dụng cho người mẹ bị viêm gan siêu vi C, “sau một tuần đi thử
máu thấy bệnh giảm rơ rệt, cho đến nay, mẹ tôi đă hoàn toàn hết
bệnh”.
Theo tính vị của Đông y, rau om vị đắng,
chát, tính mát, không độc, có tác dụng lợi tiểu, lợi mật, giăn
cơ, giăn mạch, giải phong, trừ nhiệt độc. Theo nghiên cứu của
các nhà khoa học thuộc trường Đại học Khon Kaen[iii],
Thái Lan, rau om (Limnophila aromatica) là một trong số những
loại thực vật có những chất chống oxy hoá có khả năng rất cao
trong việc trung hoà những gốc tự do, tăng cượng hệ miễn dịch,
bảo vệ những tế bào thành mạch máu và làm giăn mạch. Do đó,
trong một số trường hợp, dùng rau om hoặc một vài vị thuốc nam
chữa được viêm gan siêu vi là điều có thể hiểu được.
Sau đây là một bài thuốc nam đơn giản có
tác dụng kiện Tỳ lợi thấp và nhuận gan giải độc.
Nhân trần 20g Vỏ bưởi 8g
Chó đẻ răng cưa 16g Hậu phác 12g
Thổ phục linh 16g
Nếu cơ thể quá suy nhược có thể gia thêm rễ
đinh lăng 12g, nhiệt nhiều gia thêm rau má 12g, hạt dành dành
12g, báng tích nhiều gia vỏ đại 8g.
Lưu ư.
Đối với những người dùng thuốc Đông y để tự
chữa bệnh viêm gan, điều cần lưu ư là tính đối kháng với yêu cầu
kiện Tỳ của những loại thuốc lợi thấp và
nhuận gan giải độc. Phần lớn các loại thuốc lợi thấp và
nhuận gan giải độc đều có tính b́nh hoặc hàn. Những thuốc nầy
đều có khuynh hướng làm trệ Tỳ nhất là đối với những người có
thể tạng hư hàn dễ phát sinh đầy bụng, đi cầu
lỏng, phân nát. Do đó, khi những triệu chứng nầy xảy ra cần tạm
ngưng hoặc giảm bớt liều lượng những vị thuốc hàn và bổ sung
những vị cay ấm để kiện Tỳ. Đây là một trong những lư do khiến
một bài thuốc hay vị thuốc có kết quả tốt với người nầy nhưng
không hiệu lực với người khác. Bài thuốc hay vị thuốc có thể là
chủ dược. Tuy nhiên, nó phải được vận dụng hợp lư trong bối
cảnh cơ địa và diễn biến của bệnh t́nh.
Ngoài ra, bên cạnh việc dùng thuốc, chế độ
ăn uống và sinh hoạt lành mạnh có vai tṛ vô cùng quan trọng
trong việc điều trị và ngăn chận bệnh tái phát. Cần ăn đủ chất
đạm, nhiều rau quả, nhiều ngũ cốc thô; giảm chất béo, các loại
thịt đỏ và những thức ăn chiên, nướng. Tránh uống rượu, hút
thuốc. Sinh hoạt lành mạnh và nghỉ ngơi hợp lư giúp tăng cường
sức đề kháng và giảm bớt nhu cầu chất chống oxy hoá để gan sớm
hồi phục.
[i] Tác dụng bảo vệ gan của một vài
dược liệu.
www.cimsi.org.vn/tapchi/sottyd/bai10.4.2001-htm.
[ii] Phenolic antioxidants from the
whole plant of phyllanthus urinaria.
www.3interscience.wiley.com.
[iii] Antioxidants and vascular
protective activities of cratoxylum formosum, syzygium
and limnophila aromatica.
www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez
|