Diệp hạ châu, cây “tán sỏi” chữa viêm gan siêu vi
Lương
y VƠ HÀ
Diệp hạ châu có tác dụng
thanh Can lương huyết, sát trùng giải độc. Nhiều nghiên cứu khoa
gần đây đă cho thấy đây là một thảo dược có tác dụng rất tốt
trong việc điều trị sỏi thận, sỏi mật và viêm gan siêu vi B.
Diệp
hạ châu (DHC) thường được gọi là cây Chó đẻ răng cưa, tên khoa
học Phyllanthus urinaria L., thuộc họ thầu dầu Euphorbiaceae.
DHC cao từ 30 đến 60cm, thân nhẳn, mọc thẳng đứng, lá mọc
so le, phiến lá thon nhỏ dài từ 5 đến 15mm, rộng từ 2 đến 5mm.
DHC mọc hàng năm ở khu
vực nhiệt đới, là loại cỏ mọc hoang có thể t́m thấy nhiều nơi
khắp nước ta. Theo Đông y, DHC vị
đắng, hơi ngọt, tính
mát, có tác dụng thanh Can lương huyết, lợi tiểu, sát trùng,
giải độc.
DHC và cây “tán sỏi”.
Ở
phương Tây, DHC và một số loài thực vật cùng họ Euphorbiaceae
được gọi tên là Chanca Piedra. Tên Chanca Piedra có xuất xứ từ
thổ ngử của 1 bộ lạc người da đỏ ở Peru với ư nghĩa Break Stone,
tạm dịch là cây tán sỏi. (Từ Chanca có nghĩa
to break làm bể hoặc bẻ
gảy; từ Piedra có
nghĩa stone sạn, sỏi).
DHC là 1 cây thuốc phổ biến được sử dụng từ lâu đời ở Nam
Mỹ để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau như phù thủng, bệnh
gout, sốt rét, thương hàn, cảm cúm, bón uất, kiết lỵ, ung nhọt,
lở loét, tiểu đường.
Tuy nhiên, ngay từ những thời kỳ đầu biết đến loại thực
vật nầy, khi mà t́nh trạng nhiễm độc gan và viêm gan không
nghiêm trọng như bây giờ, kinh
nghiệm dân gian cũng như những vị pháp sư đă có được ấn tượng
rất đặc biệt của DHC trong tác dụng làm tiêu sỏi trong các chứng
sạn mật, sạn thận nên đă đặt tên là cây tán sỏi.
Trong Witch
Doctor’s Apprentice, 1 quyển sách được xuất bản từ 1961,
viết về những bí thuật chữa bệnh của những vị pháp sư người da
đỏ ở vùng rừng già Amazon, bà
Nicole Maxwell cho biết Chanca Piedra là loại thảo dược chủ yếu
của những vị pháp sư ở đây.
Sau đó, bà cũng đă gặp ông Wolfram Wiemann, một bác sĩ
người Đức ở Nuremburg. Vị nầy
cho biết 94% bệnh nhân mắc sỏi thận và sỏi mật của ông đă
được chữa khỏi hoàn toàn từ 1 đến 2 tuần lễ bằng vị thuốc nầy[i].
Một nghiên cứu ở
trường Đại học Y Paulists ở Sao Paulo, Brazil vào năm
1990 đă cho biết DHC chữa khỏi sỏi thận ở người và chuột thí
nghiệm sau khi được cho uống trà DHC từ 1 đến 3 tháng.
Những nghiên cứu[ii]
tiếp theo vào năm 1999 cũng xác định những hoạt chất của DHC có
tác dụng gia tăng lượng nước tiểu, ngăn cản sự tạo thành những
tinh thể calcium oxalate cũng như làm giảm kích thước những viên
sỏi đă h́nh thành.
Kết quả nầy cũng phù hợp với những nghiên cứu sau đó cho biết
DHC có tác dụng lợi tiểu, tăng tiết mật và giăn cơ, đặc biệt là
các cơ ở vùng sinh dục
tiết niệu và ống mật. Những tác dụng nầy
dẫn đến hiệu quả trục
xuất sỏi. Ngoài ra, nghiên cứu
cũng cho biết tác dụng làm bể nhưng tinh thể calcium
oxalate và cả tác
dụng giảm đau kéo dài của DHC cũng hổ trợ tốt cho việc chữa sỏi
thận[iii].
DHC giải độc
gan và chữa viêm gan siêu vi B.
DHC được Đông y sử dụng như 1 loại thuốc thanh Can lương huyết,
giải độc sát trùng từ lâu đời.
Tuy nhiên, tác dụng giải độc gan và chữa viêm gan siêu vi
B chỉ mới được các nhà khoa học lưu ư từ những năm 1980s về sau.
Nghiên cứu của các nhà khoa học Nhật bản và Ấn độ đă cho
biết họ đă phân lập được những hợp chất trong DHC có khả năng
chữa bệnh viêm gan như phyllantin, hypophyllantin và
triacontanal. Tác
động chống virus siêu vi B được báo cáo lần đầu tiên tại Ấn độ
vào năm 1982. Sau đó, một báo cáo trên tạp chí Lancet vào năm
1988 cũng xác định tác dụng này.
Theo báo cáo này 2 nhà khoa học Blumberg và Thiogarajan
đă điều trị 37 trường hợp viêm gan siêu vi B với kết quả 22
trong số 37 người đă đạt được kết quả âm tính sau 30 ngày dùng
DHC. Đối với viêm gan siêu vi, DHC có khả năng làm hạ men gan,
tăng cường chức năng gan và ức chế sự phát triển của virus.
Theo
các nhà khoa học, những tác nhân gây viêm gan hoặc hoại tử tế
bào gan thường bắt đầu từ sự gia tăng quá tŕnh peroxide hoá
lipid ở màng tế bào. Do đó, bảo vệ gan phải bắt đầu từ
những chất chống oxy hoá có tính năng ức chế qúa tŕnh nầy.
DHC có hàm lượng những chất chống oxy hoá hướng gan[iv]
có khả năng ức chế rất mạnh quá tŕnh peroxide hoá ở gan.
Ngoài ra, những chất nầy c̣n làm gia tăng hàm lượng Glutathione
ở gan làm giảm hoạt động
các enzym SGOT và SGPT trong những trường hợp viêm gan siêu vi
đang tiến triển.
Viêm gan siêu vi B là 1 căn
bệnh nguy hiểm đang ảnh hưởng đến trên 300 triệu người trên thế
giới mà sự chữa chạy bằng tây y rất tốn kém kể cả những phản ứng
phụ không thể tránh được.
Do dó, sử dụng DHC là một giải pháp đáng lưu ư. Trên thực
tế, DHC thường được sử dụng phối hợp với một số thảo dược khác.
Điều nầy vừa làm tăng tác dụng chữa bệnh vừa làm dung hoà bớt
tính mát của DHC. Hiện nay, trên thị trường cũng đă có nhiều sản
phẩm DHC dưới h́nh thức trà, thuốc viên hoặc độc vị hoặc có phối
hợp với một số vị khác.
Một số trường hợp chỉ cần dùng độc vị DHC cũng chữa khỏi
viêm gan. Điều quan
trọng là cần có sự phối hợp của chế độ ăn ít mỡ, nhiều rau quả
và năng vận động.
Trong cơ thể con người, gan có thể ví như 1 nhà máy lọc to lớn
có chức năng giải độc cho cơ thể để duy tŕ các chức năng b́nh
thường của tất cả các cơ quan.
Ngày nay, trong cuộc sống hiện đại, do môi trường ô
nhiễm, do tâm lư căng thẳng và việc tiếp xúc với những hoá chất
độc hại cũng như sử dụng nhiều loại
hoá dược, gan luôn luôn phải đối phó với nhu cầu cần được
sơ tiết và giải độc.
Nhiều người cho rằng DHC là 1 trong những loại thực vật
hàng đầu có thể đáp ứng được yêu cầu nầy.
Kinh nghiệm sử dụng ở nước ta thường phân ra 2
loại DHC đắng và DHC ngọt. DHC đắng có dược lực cao hơn DHC
ngọt. Theo y học cổ truyền, vị đắng đi vào kinh Can, Đởm có tác
dụng kích thích tiêu hoá, tăng tiết mật. Theo những nghiên cứu
của y học phương Tây, DHC đắng
sẽ có nhiều chất chống oxy hoá thuộc nhóm xanthones hơn.
Do đó, dược tính cũng cao hơn.
Với DHC đắng, liều dùng trung b́nh từ 10 đến 20g mỗi ngày
(dạng phơi khô).
Vài cách sử
dụng DHC.
Chữa viêm gan siêu vi.
DHC đắng 16g,
Nhân trần
nam16g,
Vỏ
bưởi (phơi khô,
sao) 4g,
Hậu phác
8g,
Thổ phục linh 12g.
Nếu cơ thể quá suy nhược có thể gia thêm rễ Đinh
lăng 12g, nhiệt nhiều gia thêm
Rau má 12g,
Hạt
dành dành 12g, báng tích nhiều gia
Vỏ
đại 8g.
Sự phối hợp giữa DHC,
Nhân trần và Thổ phục linh tăng tác dụng giải độc, chống siêu
vi. Gia thêm Vỏ
bưởi, Hậu phác ấm nóng giúp kiện Tỳ để trung hoà bớt tính mát
của Nhân trần và DHC khi cần sử dụng lâu dài.
Chữa suy gan do rượu, sốt
rét, nhiễm độc do môi trường hoặc các trường hợp hay nổi mẩn,
nổi mụn do huyết nhiệt.
DHC đắng 12g,
Cam thảo đất 12g. Sắc nước uống hàng ngày thay trà.
Chữa sạn mật, sạn thận.
DHC
đắng 24g. Sắc uống, sắc làm 2 nước để vừa tận dụng được hoạt
chất vừa uống thêm nhiều nước.
Nếu đầy bụng, ăn kém gia thêm Gừng sống hoặc Hậu phác.
Để ngăn chận sỏi tái phát, thỉnh thoảng nên dùng
DHC dưới h́nh thức hăm uống thay trà, liều khoảng 8 đến
10g mỗi ngày.
Chữa sốt rét.
DHC
đắng 16g, Thảo quả
12g, Thường sơn
16g, Hạ khô thảo 12g,
Binh lang 8g,
Đinh lăng 12g.
Sắc uống.
Lưu ư:
- DHC không
có độc tính, độ an toàn cao ngoại trừ một số trường hợp đau cơ,
co giật trong khi điều trị sỏi thận hoặc sỏi mật do quá tŕnh
tống xuất sỏi. Tuy nhiên, DHC có tính mát có thể gây trệ Tỳ, đầy
bụng ở những người có Tỳ Vị hư hàn, dùng liều cao hoặc dùng lâu
ngày. Do đó,
những trường hợp nầy nên phối hợp với những vị thuốc có tính cay
ấm để dung hoà bớt tính mát của DHC.
- Gần đây có một số
thông tin cho rằng uống DHC có thể gây vô sinh.
Điều nầy có lẻ bắt nguồn từ 1 nghiên cứu về tác dụng ngừa
thai của DHC trên trên loài chuột của các nhà khoa học trường
Đại học Gujaret ở Ấn độ.
Kết quả nghiên cứu cho thấy khi cho chuột uống cao toàn
thân cây DHC
liều 100mg/kg thể trọng đối với chuột cái[v]
hoặc 500mg/kg thể trọng đối với chuột đực[vi]
có thể tạm thời ức chế khả năng sinh sản trong thời gian thí
nghiệm 30 ngày (chuột cái) hoặc 45 ngày (chuột đực). Sau khi
ngưng uống DHC, khả năng nầy phục hồi b́nh thường. Điều nầy khác
với vô sinh. Hơn nữa chỉ mới là thử nghiệm ban đầu trên loài
vật. Tuy nhiên,
những người đang muốn có con không nên dùng DHC.
[i]
Breakstone, chanca piedra. www.wholeworldbotanicals.com.
[ii]
Melody
Elaine Chanca Piedra.www.herballagacy.com
[iii]
Why chanca
piedra is popular as a kidney cleanser.
www.articlealy.com
[iv]
Phenolic antioxidants from the whole plant of
phyllanthus urinaria. www.3interscience.wiley.com.
[v]
Mandava V.
Rao, Kurian M.Alice. Contraceptive effect of Phyllanthus
amarus in the female mice. www.3interscience.wiley.com
[vi]
M.V. Rao,
K.D. Shan, M. Rajani. Contraceptive effects of
phyllanthus amarus extract in the male mouse.
www.3interscience.wiley.com
|