KỸ THUẬT KÉO XƯƠNG CHẬU TRONG ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN
THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM VÙNG THẰT LƯNG
BS. CK II NGUYỄN ĐỨC HIỆP
Giám đốc BVGTVT 8
Cử nhân VLTL NGUYỄN THỊ THU
Thoát vị đĩa đệm (TVĐĐ) thắt lưng là một bệnh phổ biến hiện nay trong các
loại bệnh đưa đến đau lưng . Đây là một loại bệnh làm mất khả năng lao động
rất nhiều. Phần lớn bệnh nhân trong độ tuổi lao động bị TVĐĐ thắt lưng.
Dấu hiệu của bệnh
thoát vị đĩa đệm thắt lưng
+ Đau vùng thắt lưng và
đau thần kinh toạ. Triệu chứng từ nhẹ đến nặng.
+ Đau mỏi thắt lưng
+ Đau mông có thể lan ra
háng. Lan xuống mặt sau đùi, bắp chân, bàn chân.
- Tê chân, cảmgiác kiến ḅ, cảm giác nóng rát chân.
- Bắt đầu teo cơ tứ đầu đùi (quadriceps), cơ bắp chuối (Gastroenemius).
- Liệt nhẹ chân.
- Các dấu hiệu dương
tính: Lasèque (+). Déjerine (+). Sonnette (+). Test passiveextension (+)...
góp phần xác định chẩn đoán. Ngoài ra, các xét nghiệm cận lâm sàng giúp chẩn
đoán chính xác, nhất là MRI.
* Điều trị bệnh thoát vị
đĩa đệm
Như báo "Sức Khỏe & Đời
Sống" số 76 đă đăng "điều trị đau lưng tại nhà" của BS Phan Hữu Phước. Ngóa
ra các bài tập làm mạnh cơ bụng, cơ lưng, kéo dăn cơ lưng, cơ Hamstrings (cơ
ba đầu đùi),... vật lư trị liệu c̣n có kỹ thuật kéo xương chậu (Pelvic
Traction) rất quan trọng cho việc phục hồi bệnh nhân bị TVĐĐ thắt lưng.
Trọng lượng kéo thay đổi tùy theo tuổi, bệnh lư (tim mạch, loăng xương,...),
t́nh trạng co cứng cơ duỗi lưng, thể lực của bệnh nhân,...
Thông thường bắt đầu kéo
xương chậu từ 1/3 trọng lượng cơ thể và tăng dần từ từ đến 1/2 trong lượng
cơ thể là tối đa. Dưới 1/4 trọng lượng cơ thể sẽ không có giá trị phục hồi.
* Mục đích kéo xương
chậu:
Tứ thế bệnh nhân: nằm
ngửa, hông và gối được nâng đỡ ở tư thế gập, sẽ có những ưu dđiểm sau:
- Giảm sức ép lên các đĩa
đệm vùng thắt lưng, do cơ hông thăn (psoas) ở tư thế dăn, nghỉ.
- Giảm sức ăng lên dây
thần kinh tọa.
- Tứ thế dễ chịu, giu1p
bệnh nhân thư giăn.
Lực kéo xương chậu là hợp
lực của 2 lực: một phía bờ trước hỏm chén và một phía bờ sau hơm chén của
đầu trên xương đùi. Hợp lực này đi qua một ṛng rọc cố định và hợp với mặt
phẳng ngàng một góc không quá 30 độ.
Vật lư trị liệu rất cần
cho bệnh nhân bị TVĐĐ thắt lưng trong điều trị bảo tồn. Trong đó với phương
pháp kéo xương chậu đúng tư thế sinh cơ học (biómechanic) thắt lưng và đủ
trọng lượng sẽ giúp bệnh nhân phục hồi rất nhanh từ 3 tuần đến 10 tuần tùy
theo t́nh trạng nặng nhẹ (trừ trường hợp rách đĩa đệm và thoát vị đĩa đệm
trung ương).
Phương pháp kéo đơn giản,
dễ thực hiện, rẻ tiền và có hiệu quả cao, những bệnh nhân ở xa nơi điều trị
có thể tự thực hiện tại nhà và kết quả vẫn tốt.
Giảm dùng thuốc quá lâu
(gây loét dạ dày...) bệnh nhân chỉ dùng thuốc trong giai đoạn đầu, khi giảm
đau trên 50% sẽ bỏ thuốc dần và tập vật lư trị liệu thuần túy (theo ư kiến
BS).
Sau đây là thống kê 2 năm
(1997 - 1998) số lượng bệnh nhân bị TVĐĐ được điều trị vật lư trị liệu tại
Bệnh viện CTVT 8:
|
Thời gian tập VLTL
|
Số lượng bệnh nhân
|
Kết quả
Thất bại (mổ) TB Tốt
|
|
Dưới 1 tuần và tự
bỏ
|
372
|
|
|
1/2 tháng
|
303
|
2 207 94
|
|
3 tuần
|
323
|
1 117 205
|
|
1 tháng
|
420
|
0 97 323
|
|
2 tháng đến 3 tháng
|
259
|
0 46 213
|
Tổng số bệnh nhân: 1677 Tự bỏ điều trị
372
Phục hồi trung b́nh
467
Phục hồi tốt
835
Thất bại
03
Thất bại : Bệnh nhân bị
rách đĩa đệm trung ương nên cần can thiệp bằng phẫu thuật.
Trung b́nh : Giảm đau từ
40% đến 60%
Tốt : Giảm đau trên 60%, Lasẽque (-)
hay (+) yếu.
