Các bệnh Xương Khớp
trong Thập niên 2000 - 2010
TS. BS LÊ ANH THƯ
Bệnh viện Chợ Rẫy
Với sự gia tăng của
tuổi thọ và sự phát triển xă hội, mỗi chúng ta đều được tận hưởng một cuộc
sống lâu dài hơn, tiện nghi hơn, hạnh phúc hơn. Tuy nhiên chúng ta cũng phải
đương đầu với không ít khó khăn của cuộc sống hiện đại. Riêng đối với ngành
Thấp khớp học, ngoài việc phải đương đầu với nhóm bệnh phức tạp như bệnh tự
miễn, c̣n phải đối phó với các bệnh lư đang có xu hướng gia tăng theo sự gia
tăng của tuổi thọ như Loăng xương và Thoái hóa Khớp, và một loạt bệnh lư
liên quan đến cuộc sống hiện đại - các bệnh lư xương khớp trong chấn thương
(đặc biệt là trong tai nạn giao thông và trong thể thao).
Những tiến bộ vượt bậc về
khoa học - kỹ thuật trong nhiều thế kỷ, đặc biệt thế kỷ XX vừa qua đă mang
lại cho con người nhiều khả năng và giải pháp mới trong mọi lĩnh vực của
cuộc sống, trong đó có khả năng và giải pháp cứu chữa bệnh tật của Y học,
nhờ đó sức khỏe và tuổi thọ của con người ngày càng được nâng cao rơ rệt.
Tuổi thọ ngày càng cao
nên tỷ lệ người có tuổi (>= 65 tuổi) trong cộng đồng cũng ngày càng tăng.
Theo thống kê gần đây của Tổ chức Y tế Thế giới, người có tuổi đang chiếm 11
- 12% dân số, ước tính đến năm 2020 con số này sẽ lên đến 17%, thậm chí có
thể lên tới 25% ở các nước Âu, Mỹ, tuổi thọ tăng cao, dân số thế giới ngày
càng già đi và tuổi già đă trở thành thách thức của nhân loại. Nâng cao chất
lượng cuộc sống cho mọi người đặc biệt là cho người có tuổi, một bộ phận rất
quan trọng trong mỗi gia đ́nh và cộng đồng đang là một mục tiêu quan trọng
của công tác y tế trong giai đoạn chuyển tiếp sang Thiên niên kỷ mới.
Mặc dù đă có rất nhiều
tiến bộ Y học nhưng vẫn c̣n nhiều căn bệnh gây đau đớn, gây tàn phế và giảm
chất lượng sống... vẫn tiếp tục đeo bám con người.
Thập niên Năo bộ 1990 -
2000 đă kết thúc với nhiều kết quả đáng khích lệ, trong việc đầu tư nghiên
cứu các bệnh lư của hệ thần kinh trung ương, đặc biệt là các bệnh thoái hóa
của hệ thần kinh trung ương mà điển h́nh là căn bệnh Alzheimer.
Các bệnh lư Xương Khớp
thường gặp nhất (chiếm tỷ lệ cao nhất cả ở các nước phát triển và đang phát
triển), gây đau đớn kéo dài cho hàng trăm triệu người, gây tàn phế cho nhiều
người. Nhóm bệnh lư này gắn liền với nghỉ việc, giảm năng suất lao động và
hạn chế hoạt động hàng ngày. Trong tương lai, tỷ lệ này c̣n đang tiếp tục
tăng cao v́ sự gia tăng tuổi thọ... Ngoài tác động rất lớn về kinh tế, xă
hội, các bệnh Xương Khớp c̣n ảnh hưởng nặng nề đến tâm lư t́nh cảm của con
người. Chỉ riêng ở Mỹ, thiệt hại do nghỉ việc, giảm năng suất lao động của
các bệnh Xương Khớp tương đương với 2,5% tổng sản phẩm quốc gia (GNP), các
bệnh Xương Khớp ảnh hưởng hàng trăm triệu người mà ước tính tiêu tốn của xă
hội tới 215 tỷ USD hàng năm.
Nhận thức rơ tầm quan
trọng và ảnh hưởng to lớn của các bệnh Xương Khớp đối với toàn xă hội, GS.
TS Lars Lidgren, Trưởng khoa Phẫu thuật Chỉnh h́nh Trường Đại học Lund Thụy
Điển, Chủ tịch Hội nghiên cứu Chỉnh h́nh châu Âu đề xướng thập niên 2000 -
2010 là Thập niên Xương và Khớp và ư tưởng này đă được Hội đồng Nghiên cứu Y
học Thụy Điển và Tổ chức Y tế Thế giới hết sức ủng hộ.
Tháng 4/1998, một cuộc
hội thảo lớn với sự tham gia của các tổ chức nghề nghiệp và nhiều chuyên gia
về Phẫu thuật Chỉnh h́nh, Thấp Khớp học, Loăng xương, Chấn thương, Y học thể
lực, Phục hồi chức năng... Hội thảo đă thảo luận về tầm quan trọng và ảnh
hưởng của các bệnh Xương Khớp đối với xă hội và nhất trí phát động Thập niên
Xương và Khớp, 2000 - 2010.
Tháng 5/2000 vừa qua, ông
Kofi Annan, Tổng thư kư Liên hiệp quốc đă gặp gỡ GS. TS Lars Lidgren và tiếp
theo đó hàng trăm tổ chức từ gần 40 quốc gia đă kư kết tham gia chiến dịch
quốc tế về Thập niên Xương và Khớp của Liên hiệp quốc và Tổ chức Y tế Thế
giới.
1. Mục đích của chiến
dịch
Nhằm t́m thêm những giải
pháp hữu hiệu mới góp phần cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho
các bệnh nhân Xương Khớp và giảm bớt các chi phí cho mỗi bệnh nhân và cho
toàn xă hội.
2. Các vấn đề được tập
trung nghiên cứu là
* Bệnh lư xương khớp ở
người có tuổi
-
Thoái hóa khớp
-
Loăng xương
* Các bệnh lư Khớp, đặc
biệt các bệnh tự miễn như: Viêm khớp dạng thấp (người lớn và trẻ em), Lupus
ban đỏ hệ thống...
* Các bệnh lư cột sống ở
người trẻ
-
Viêm cột sống dính khớp
-
Vẹo và dị tật cột sống
-
Đau thắt lưng
* Các chấn thương Xương
Khớp liên quan tới tai nạn giao thông và hoạt động thể thao.
3. Các mục tiêu cụ thể
* Tăng cường các hiểu
biết chung của toàn dân về những gánh nặng kinh tế, xă hội, tâm lư của các
bệnh Xương Khớp lên toàn xă hội. Hiện tại đă có gần 40 quốc gia tham gia
chiến dịch, dự tính, tới năm 2002, sẽ có 100 quốc gia tham gia.
* Tăng cường chương tŕnh
giáo dục cho các sinh viên đại học Y các kiến thức cơ bản, và cập nhật về
Thấp khớp học, phương pháp khám bệnh và hỏi bệnh, các kỹ thuật thăm ḍ
thường quy... trong Thấp khớp học. Tăng cường đào tạo sau đại học và đầu tư
cho các nghiên cứu các bệnh Xương Khớp quan trọng và thường gặp ở từng quốc
gia.
* Giáo dục phổ cập về các
bệnh Xương Khớp cho bệnh nhân và cộng đồng. Khuyến khích người bệnh tham gia
vào nhóm điều trị để có thể tự chăm sóc sức khỏe và góp phần cho việc điều
trị đạt hiệu quả cao nhất.
* Khuyến khích dùng các
biện pháp dự pḥng, ngăn ngừa và ngăn chặn các hậu quả xấu của bệnh, đặc
biệt những bệnh có thể dự pḥng được như Thấp khớp cấp, Loăng xương, Vẹo cột
sống, Đau thắt lưng, Chấn thương do tai nạn giao thông...
* Áp dụng các kiến thức
mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả điều trị, giảm tỷ lệ tàn phế của bệnh.
Thông tin về Thập niên
Xương và Khớp đă lan rộng tới nhiều quốc gia trên thế giới. Nhiều quốc gia
đă kư kết và h́nh thành các mạng lưới hoạt động của ḿnh và với các quốc gia
khác. Hy vọng những thành tựu mà Thập niên Xương và Khớp đem lại sẽ giúp cho
việc cải thiện chất lượng sống cho các bệnh nhân Xương Khớp, các bệnh Xương
Khớp ngày càng được quan tâm hơn, được đầu tư nghiên cứu nhiều hơn, được
điều trị và pḥng ngừa tốt hơn, đặc biệt ở một số nước đang phát triển như
nước ta. Hy vọng rằng, vấn đề này sẽ được Chính phủ, Bộ Y tế, Hội Thấp khớp
học và các tổ chức xă hội nghề nghiệp khác quan tâm hơn nữa, đề ra kế hoạch
hoạt động cụ thể để tham gia vào chiến dịch quốc tế này và để chiến dịch này
thực sự mang lại lợi ích cho những bệnh nhân Xương Khớp của nước ta, giảm
nhẹ những gánh nặng về kinh tế, xă hội, tâm lư - t́nh cảm cho mỗi gia đ́nh
và cho toàn xă hội.
------------------
Chú thích ảnh: Biểu tượng của Thập niên Xương và
Khớp 2000 - 2010
