Sảng run do rượu - bệnh có thể gây chết người
 |
| Bệnh sảng run chỉ xảy ra ở người nghiện rượu. |
Sảng run là biến chứng trầm trọng và thường gặp
nhất ở người nghiện rượu, thường xảy ra sau khi bệnh nhân ngừng uống đột ngột từ
một đến vài ngày. Bệnh này cũng được gọi là "hội chứng cai rượu".
Nguyên nhân gây ra sảng run là nhiễm độc hệ thần
kinh và rối loạn chuyển hóa do rượu. Bệnh xuất hiện sau khi ngừng uống rượu từ
khoảng 12 đến 48 giờ với nhiều biểu hiện phong phú. Có 2 nhóm triệu chứng nổi
bật:
Rối loạn ư thức kiểu mê sảng: Bệnh
nhân mất năng lực định hướng không gian và thời gian như không phân biệt hay lẫn
lộn về thời gian, không phân biệt sáng - chiều, nhầm lẫn ngày, giờ, tháng, năm.
Bệnh nhân lẫn lộn về không gian, không biết ḿnh ở đâu, vào nhầm pḥng... Có lúc
họ nhận ra người thân, lúc lại không nhận ra; bị mất ngủ hoàn toàn hay ngủ chập
chờn vật vă với nhiều ác mộng. Người bệnh luôn ở trong t́nh trạng lo âu, sợ hăi
căng thẳng, ánh mắt ngơ ngác, nh́n nhưng không thấy, lúc hoảng hốt lúc kinh
ngạc.
Đặc biệt, bệnh nhân thường có các ảo giác thị
giác như nh́n thấy rắn rết, hổ báo, ṛi bọ lúc nhúc xung quanh ḿnh, đôi khi có
ảo thanh như nghe thấy tiếng nhiều người bàn bạc bao vây đe dọa ḿnh... Họ phản
ứng lại bằng cách bỏ chạy, nhảy qua cửa sổ hoặc đóng cửa chặt, chui xuống gầm
giường, có khi cầm dao, cầm gậy chống lại; rất nguy hiểm cho bản thân và người
xung quanh.
Các rối loạn về thần kinh: Nhiều
người bệnh có hiện tượng chân tay run lập cập (nhất là khi cầm vật ǵ đó như
chén nước, đôi đũa), run cả môi, lưỡi gây nói lắp bắp ngắc ngứ, run cả thân ḿnh
(thấy rơ nhất là khi ta đặt tay vào người bệnh nhân). Bệnh nhân đi loạng choạng,
chân nam đá chân chiêu, kèm theo chuột rút hai chân, rất dễ vấp ngă gây chấn
thương sọ năo, găy xương, vỡ tạng... Nặng hơn, có bệnh nhân c̣n lên cả cơn co
giật như động kinh.
Ngoài ra, người bị sảng run c̣n có các rối loạn thần kinh thực vật trầm trọng
như ra mồ hôi đầm đ́a như tắm ngay cả khi nghỉ ngơi, khát nước, da tái, kém đàn
hồi, đái ít, buồn nôn, nôn, đau bụng, đi lỏng, sốt, tim đập nhanh, huyết áp
không ổn định...
Tất cả các triệu chứng trên thường ḥa trộn vào nhau, cái này làm trầm trọng cái
kia. Rối loạn ư thức thường dao động, bệnh nhân lúc tỉnh lúc mê. T́nh trạng rối
loạn ư thức thường tăng lên về chiều tối.
Một số rất ít trường hợp sảng run tự thuyên giảm sau vài ngày. Phần lớn trường
hợp nếu không điều trị sẽ tiến triển xấu; các rối loạn (về ư thức, thần kinh
thực vật, chuyển hóa...) ngày càng trầm trọng, khiến người bệnh có nguy cơ tử
vong.
Sảng run là một
trạng thái cấp cứu, cần điều trị ngay, bao gồm:
- Điều trị rối loạn tâm thần: Giảm lo âu, chống
ảo giác, chống rối loạn giấc ngủ.
- Điều trị rối loạn thần kinh thực vật, rối loạn
nước, điện giải, nâng cao thể trạng.
- Chống nhiễm độc thần kinh như dùng vitamin nhóm
B liều cao (B1, B6, B12), uống hoặc tiêm.
Về chiều tối, các biểu hiện bệnh thường tăng lên do thị giác bị trở ngại. V́
vậy, bệnh nhân phải được nằm trong pḥng chiếu sáng đầy đủ cả về đêm, cửa sổ
phải có chấn song, không để các vật nguy hiểm trong pḥng, có người theo dơi
thường xuyên.
Về lâu dài, bệnh nhân phải cai được rượu hoàn
toàn; nếu không sảng run sẽ tái phát.
BS Lê Đào Nguyệt, Sức Khoẻ
& Đời Sống
|
