Liệt chân tay do thiếu kali
 |
| Chuối giúp ngăn ngừa chứng liệt do thiếu kali. |
Căn bệnh đặc biệt này có tên là liệt chu kỳ gia đ́nh, phát sinh
khi có t́nh trạng hạ kali máu. Bệnh dễ bị chẩn đoán nhầm là viêm đa dây thần
kinh và chữa bằng Terneurine, rất tốn tiền mà vẫn không khỏi. Nếu được chẩn đoán
đúng, việc điều trị sẽ rất dễ dàng.
Bạn có thể nhận biết sớm bệnh liệt chu kỳ gia đ́nh do thiếu
kali dựa vào các biểu hiện được ghi trong mấy bệnh án sau:
Chị Lưu Thị Phương, 32 tuổi, bị liệt cả 2 tay, 2 chân vào buổi
sáng khi thức dậy; riêng cánh tay phải có cử động lại được một ít. Bệnh khởi 3
ngày trước khi nhập viện. Trước đây bệnh nhân chưa từng liệt bao giờ và gia đ́nh
không có ai giống như vậy. Bệnh nhân vẫn tỉnh táo, nhiệt độ, huyết áp b́nh
thường. Khám thần kinh cho thấy bệnh nhân yếu 2 tay, 2 chân chỉ nhúc nhích được
một ít, đứng tại chỗ được nhưng không thể nào đi lại; ngoài ra không có rối loạn
cảm giác nào được ghi nhận, các phản xạ gân xương vẫn c̣n. Tim phổi hoàn toàn
b́nh thường. Các bác sĩ nghĩ ngay tới bệnh liệt chu kỳ gia đ́nh do thiếu kali,
và các xét nghiệm đă khẳng định điều này. Bệnh nhân được điều trị ngay bằng
chlorure de kali dạng gói. Ngay ngày hôm sau, tay chân bệnh nhân đă cử động
được. Năm ngày sau, chị đi lại như thường. Sau đó, mỗi lần bệnh tái phát, chị
Phương lại được cho dùng muối chlorure de kali.
Chị Nguyễn Ngân Hương 27 tuổi ở Đồng Nai bị liệt tứ chi 15
ngày trước khi vào bệnh viện . Trước đó, chị đă được chẩn đoán viêm đa dây thần
kinh, tiêm 5 hộp Terneurine không có kết quả. Khi đă được chẩn đoán liệt chu kỳ
và dùng muối chlorure de kali, bệnh nhân đă hồi phục. Giá mỗi gói thuốc chỉ xấp
xỉ 10.000 đồng.
Theo y văn thế giới, bệnh liệt
chu kỳ do thiếu kali có tính chất gia đ́nh (có nhiều người trong gia đ́nh đều
mắc) và tương đối hiếm gặp. Bệnh thường xuất hiện ở thanh niên
nhưng cũng có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Mỗi đợt liệt kéo dài vài giờ đến vài ngày,
tái đi tái lại nhiều lần trong năm. Ở Việt Nam, bệnh thường có tính cá nhân
(trong gia đ́nh không ai bị), các đợt liệt thường kéo dài hơn, có khi cả 2 tuần.
Cũng có khi bệnh không tái phát. Chẩn đoán bệnh này khá dễ dàng nhờ các triệu
chứng: cơn liệt thường xảy ra vào buổi sáng lúc mới thức dậy, liệt tứ chi, đặc
biệt có hồi phục phần nào vài giờ hay vài ngày sau đó. Bệnh nhân hoàn toàn không
có rối loạn cảm giác, các phản ứng gân xương vẫn c̣n.
Tại sao bệnh nhân thiếu kali bị liệt tứ chi? Ion kali rất cần
cho sự co rút các cơ. Ở bệnh nhân có những đợt hạ kali trong máu, các cơ không
c̣n hoạt động theo ư muốn nữa, gây liệt. Tuy vậy, không phải chứng liệt nào cũng
là bệnh liệt chu kỳ. V́ vậy, cần lưu ư:
- Nếu bệnh nhân liệt nửa người té ngă sau khi đi tiểu buổi
sáng sớm hay sau khi ăn tiệc xong, đó là tai biến mạch năo, thường gặp ở những
người trên 50 tuổi. Dân gian gọi là trúng gió, nhưng việc cạo gió càng làm tăng
huyết áp, khiến bệnh càng nặng hơn. Tai biến mạch năo có 2 dạng thường gặp. Một
là xuất huyết năo với biểu hiện mê man, thở ph́ pḥ, liệt nửa người méo miệng,
cao huyết áp; diễn tiến bệnh rất nặng, đa số chết trong ṿng 3 ngày đầu. Hai là
nhũn năo do tắc mạch năo, biểu hiện là bệnh nhân c̣n tỉnh, liệt nửa người, nói
không rơ hay á khẩu. Việc chữa trị tích cực cho kết quả tốt nhất trong 15 ngày
đầu. Để quá lâu, bệnh nhân có thể tàn phế vĩnh viễn, không đi lại được v́ lúc ấy
thương tổn trên năo đă thành sẹo.
- Bệnh nhân bị liệt 2 chân cần loại trừ viêm đa dây thần kinh
gặp ở những người nghiện rượu măn tính, tiểu đường, thiếu máu, thiếu B1... Ở các
bệnh trên, sẽ có thêm rối loạn cảm giác (tê chân), mất phản xạ gân xương, khác
hẳn với bệnh liệt chu kỳ.
Có thể điều trị bệnh liệt chu kỳ khá dễ dàng bằng chlorure de
kali hằng ngày cho đến khi cơn liệt chấm dứt. Tuy vậy, bệnh nhân thường có những
đợt liệt tái phát. Cách pḥng ngừa tốt nhất là ăn nhiều chuối hoặc uống ce kali
hàng ngày. Thuốc này chỉ được dùng với sự hướng dẫn và theo dơi của bác sĩ. Bệnh
nhân không nên tự mua dùng để trị liệt v́ có ảnh hưởng xấu trên tim mạch khi
dùng quá liều.
BS Dương Minh Hoàng, Sức
Khỏe & Đời Sống
|
