www YKHOANET

Y HỌC PHỔ THÔNG

Cấp cứu

Sức khỏe trẻ em

Sức khỏe người cao tuổi

Sức khỏe phụ nữ

Cao huyết áp

Bệnh thường gặp

Khớp

Huyết học

Tai mũi họng

Tâm thần

Răng hàm mặt

Bệnh mắt

Pháp y

Thẩm mỹ

Kỹ thuật y khoa

Da liễu

Hỏi đáp sức khỏe

 

 

CHUYÊN ĐỀ GIỚI TÍNH

Nghiên cứu t́nh dục học

Thắc mắc biết hỏi ai

Giới tính

Sách giáo dục giới tính

Sức khỏe t́nh dục

Tṛ chuyện về t́nh dục

HIV/AIDS

Bệnh của cơ quan sinh dục

 

SÁCH THAM KHẢO

260 bệnh tật trẻ em

Bác sĩ vui tính

Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm

Giấc ngủ trẻ em

Sức khỏe phụ nữGiải phẫu thẩm mỹ

 

 

Chọn thức ăn dặm cho bé

Tác giả : Thạc sĩ, Kỹ sư NGUYỄN THỊ NGỌC THU (Trung tâm dinh dưỡng TPHCM)

Ở nước ta cũng như nhiều nước phát triển trên thế giới, việc chuẩn bị bữa ăn cho trẻ đ̣i hỏi khá nhiều thời gian. v́ vậy sự có mặt của các thực phẩm dinh dưỡng chế biến sẵn cho trẻ ăn dặm trên thị trường đă góp phần tích cực vào công tác chăm sóc sức khỏe trẻ em, làm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng và nâng cao sức khỏe cộng đồng. bài viết sau đây xin giới thiệu cho các bà mẹ một số vấn đề cơ bản liên quan đến các loại thức ăn dặm công nghiệp dành cho trẻ.

THẾ NÀO LÀ THỨC ĂN DẶM CÔNG NGHIỆP?

Thức ăn dặm công nghiệp là thức ăn dành cho bé từ 4 tháng tuổi trở lên. Thức ăn dặm có nhiều loại, trong đó loại chính là bột dinh dưỡng. Các dạng này có nhiều mùi vị mặn ngọt khác nhau, được chế biến sẵn; nghĩa là đă được làm chín, do đó không cần nấu, chỉ cần ḥa tan với nước chín ấm sẽ có ngay một bữa ăn ngon lành cho bé. Thức ăn dặm công nghiệp thường mịn đều, dễ ḥa tan trong nước, giúp bé dễ nhai nuốt, tiêu hóa tốt và tạo cảm giác ngon miệng; Bà mẹ dễ dàng chế biến; Thuận tiện khi phải đi làm, đi chơi xa; Dễ dàng thay đổi mùi vị cho bé v́ chủng loại đa dạng. Những ưu điểm đó giúp thức ăn dặm công nghiệp ngày càng phát triển và trở thành lĩnh vực được quan tâm hàng đầu trong công nghiệp chế biến thực phẩm.

Thức ăn dặm công nghiệp thông thường được chế biến phối hợp từ các loại nguyên liệu như gạo, đậu, ngũ cốc, rau quả, thịt, cá, trứng, sữa... và thỏa măn các yêu cầu sau:

- Đầy đủ dinh dưỡng với 4 nhóm đạm, béo, bột đường, vitamin và khoáng chất.

- Đầy đủ năng lượng cung cấp hàng ngày cho bé.

- Phù hợp với thói quen và khẩu vị của bé.

Ngoài ra c̣n có loại thực phẩm dạng hạt dành cho lứa tuổi có thể ăn lợn cợn (khi đă mọc răng); Bánh biscuit có bổ sung vitamin, calcium, DHA... thỏa măn nhu cầu thích nhai, cắn của bé khi mọc những chiếc răng đầu tiên.

CÓ MẤY LOẠI THỨC ĂN DẶM?

Có 2 dạng chính: dạng bột và dạng sệt (dạng paste).

Dạng bột

1. Loại không cần bổ sung thêm. Công thức hoàn chỉnh: Thành phần dinh dưỡng đầy đủ 4 nhóm đạm, béo, bột đường, vitamin và khoáng chất; Chỉ cần pha với nước chín ấm theo đúng hướng dẫn.

2. Loại cần bổ sung thêm - công thức chưa hoàn chỉnh: Cần pha thêm rau, đạm; Nhóm này được chế biến từ các ngũ cốc. Mục đích của nhà sản xuất là giúp bà mẹ có thể linh động thay đổi khẩu vị cho bé bằng cách bổ sung rau, đạm theo ư muốn.

Dạng sệt (paste)

Hiếm gặp, giá thành đắt, hạn sử dụng ngắn, khó bảo quản, dễ hư hỏng...

Ngoài ra c̣n có cách phân loại theo vị:

- Dạng mặn: Có vị mặn của thịt heo, ḅ, gà, cá, tôm, cua...

- Dạng ngọt: Có hương vị ngọt của hỗn hợp trái cây như táo, chuối, cam, vani, chocolate...

YÊU CẦU DINH DƯỠNG

Dù phân loại theo cách nào th́ thức ăn dặm công nghiệp cũng phải tuân theo các quy định của Tổ chức Y tế Thế giới và Tổ chức Lương nông Liên Hiệp Quốc (WHO/ FAO Codex stand 74-1981) là đầy đủ thành phần cần thiết và bảo đảm chất lượng.

Giá trị dinh dưỡng cao, thành phần và đặc tính dinh dưỡng cân đối để cùng với sữa mẹ cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho trẻ. Trong đó đặc biệt quan tâm đến đạm và sắt.

Đạm: Cần phải bổ sung đầy đủ đạm để đáp ứng sự phát triển nhanh của trẻ (³ =15% tính trên trọng lượng bột khô), nhưng không cung cấp vượt quá khả năng bài tiết của thận trẻ c̣n non nớt.

Sắt: Có nhu cầu cao trong lứa tuổi ăn dặm, nếu không cung cấp đủ sẽ dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển trí óc và thể chất sau này.

Trong thực phẩm cho bé dưới 3 tuổi không bổ sung muối, chỉ có muối từ nguyên liệu.

Có đậm độ nhiệt lượng cao với độ đặc thích hợp, dễ tiêu hóa, hấp thu và phù hợp với khẩu vị, thói quen ăn uống của trẻ.

Đối với thức ăn dặm, bà mẹ cần hiểu rơ đậm độ nhiệt lượng và độ đặc. Đây là những yếu tố quan trọng và có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Thông thường, việc tăng hàm lượng chất khô cũng đồng nghĩa với tăng đậm độ nhiệt lượng, làm tăng độ đặc của bột nên trẻ sẽ rất khó ăn, khó nuốt. C̣n nếu độ đặc của bột vừa phải th́ hàm lượng năng lượng thấp, trong khi dung tích dạ dày của trẻ c̣n nhỏ, có giới hạn nên khó đáp ứng đủ năng lượng.

Lưu ư: Thức ăn dặm là thức ăn dành cho đối tượng đặc biệt là trẻ em từ 4 tháng tuổi trở lên, do đó không thể dùng những thức ăn dặm dành cho lứa tuổi lớn hơn.

YÊU CẦU VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM

Thực phẩm không có vi sinh vật gây bệnh; Không chứa bất kỳ chất độc, chất gây hại hoặc chất có nguồn gốc vi sinh vật có nguy cơ gây hại cho sức khỏe; Không chứa phụ gia thực phẩm, chất bảo quản, hương tổng hợp, màu tổng hợp, không thêm muối...

TƯ VẤN CHỌN LỰA

Các bà mẹ nên dựa vào một số điểm chính sau đây để làm cơ sở khi chọn thức ăn dặm cho trẻ:

- Nên chọn mua thực phẩm chế biến sẵn tại các siêu thị, cửa hàng, những tiệm tạp hóa bảo quản sản phẩm tốt, nơi đặt sản phẩm khô ráo, sạch sẽ; Nhiệt độ pḥng vừa phải, không quá nóng, không có ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào sản phẩm; Các sản phẩm không để chồng chất lên nhau quá nhiều. Lưu ư không mua thực phẩm ở các nơi bày bán chung với các sản phẩm khác loại như xà pḥng, bột giặt, mỹ phẩm, hóa chất. Nên chọn những sản phẩm có bao b́ mới và c̣n nguyên vẹn, không bị rách, có in các hướng dẫn rơ ràng; Không bám bụi, mốc ẩm...

- Nên chọn mua những thực phẩm có nhăn hiệu quen thuộc, uy tín đă được người tiêu dùng chấp nhận rộng răi. Ví dụ trong nước có các sản phẩm của những công ty như NutiFood, Vinamilk, Bích Chi, Thiên Ưng...; Sản phẩm của công ty ngoại có Nestle, Maeil, Novartis Thailand...

- Quan tâm đến các thông tin trên bao b́, chọn những thực phẩm ghi bằng tiếng Việt với chỉ định “Dành cho bé lứa tuổi ăn dặm”, “Giai đoạn tập lật”, “Giai đoạn tập ngồi”, “Thích hợp với bé từ 4 tháng trở lên”; Có hướng dẫn cách sử dụng cụ thể, rơ ràng như: Mỗi bữa ăn mấy muỗng, ngày mấy bữa, năng lượng cung cấp tương ứng v.v...

- Nếu bà mẹ thích cho bé ăn loại cần tự bổ sung rau đạm th́ nên mua các loại bột ngũ cốc. Nếu thích loại đă bổ sung th́ mua loại có công thức hoàn chỉnh.

- Nên mua lượng thực phẩm đủ dùng trong 1 tháng, tránh để quá lâu v́ có thể hết hạn sử dụng mà không biết. Các sản phẩm nhất thiết phải c̣n trong hạn sử dụng. Cách xem hạn sử dụng của sản phẩm như sau:

1. Sản phẩm có hạn sử dụng 3 tháng và một số sản phẩm nước ngoài: Trên bao b́ ghi ḍng chữ: “Dùng tốt nhất trước” ngày... tháng... năm... Thí dụ: “Dùng tốt nhất trước 30 tháng 7 năm 2003”, như vậy sản phẩm này được sản xuất vào ngày 30/4/2003 và hết hạn sử dụng vào ngày 30/7/2003.

2. Sản phẩm có hạn sử dụng hơn 3 tháng:

Chỉ ghi hạn dùng bằng tháng, năm; Cũng có sản phẩm ghi đầy đủ ngày tháng năm và ghi thành 2 ḍng:

30.7.2003 hoặc 2003.07.30

30.7.2004 hoặc 2004.07.30

Ḍng trên là ngày, tháng, năm (hoặc năm, tháng, ngày) sản xuất; Ḍng dưới là ngày tháng năm (hoặc năm, tháng, ngày) hết hạn sử dụng.

Nên chọn loại không chứa phụ gia thực phẩm, không chứa chất bảo quản, hương tổng hợp, màu tổng hợp, không thêm muối...

SO SÁNH VỚI THỨC ĂN TỰ CHẾ BIẾN

Thuận lợi

- Mang đến sự tiện lợi cho bà mẹ, v́ chỉ cần pha với nước chín ấm là có thể cho bé ăn ngay; Tiết kiệm được thời gian chuẩn bị bữa ăn cho bé; Có thể mang đi xa.

- Thành phần dinh dưỡng, năng lượng đă được tính toán sẵn, đảm bảo cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cho bé nếu pha đúng cách.

- Được tư vấn về cách thức cho bé ăn, cung cấp những kiến thức cơ bản cần thiết về bữa ăn cho bé.

- Dễ dàng thay đổi khẩu vị cho các bữa ăn của bé do có rất nhiều chủng loại trên thị trường.

Khó khăn

- Mùi vị kém tự nhiên hơn thức ăn tự chế biến. Mặt khác giá thành thức ăn tự chế biến có thể thấp hơn  

 


Dinh dưỡng trẻ em

'Đối phó' với trẻ béo ph́
6 'không' trong bữa ăn của trẻ 
6 dưỡng chất cần thiết cho trẻ
Báo động t́nh trạng béo ph́ ở cả trẻ em và người lớn
Bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu làm tăng trí thông minh
Bữa sáng qua loa làm năo trẻ em hoạt động chậm
Cai sữa cho con
Cho trẻ ăn bổ sung như thế nào
Cho trẻ ăn dầu hay mỡ
Cho trẻ ăn uống
Chú ư cung cấp đầy đủ chất sắt cho trẻ em
Chế độ dinh dưỡng cho trẻ 2 tuổi
Chế độ ăn cho trẻ 1-3 tuổi
Chọn thức ăn dặm cho bé
Các biểu hiện thiếu vitamin ở trẻ
Các loại thuốc sử dụng ở bà mẹ cho con bú sữa mẹ
Các nguy cơ ở trẻ ăn sữa bột
Cách dùng vitamin D pḥng trị c̣i xương cho trẻ
Cách nhận biết suy dinh dưỡng ở trẻ
Có nên cho con bú khi người mẹ bị ốm
Dinh dưỡng khi trẻ bị ho
Dạy trẻ thói quen ăn uống
Hăy giúp trẻ tập nhai
Khi nào cho bé ăn phô mai, sữa chua?
Không nên cho trẻ dưới 6 tháng tuổi dùng đậu tương
Không nên cho trẻ uống nước quả quá sớm
Không nên cho trẻ ăn các món có nhân sâm
Không nên cấm đoán trẻ ăn
Không nên dùng sữa công thức cho trẻ sơ sinh đẻ non
Không nên lấy trọng lượng của con làm mục tiêu phấn đấu
Không được cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong
Kẽm - vũ khí chống tiêu chảy cho trẻ em thế giới thứ ba
Kẽm có lợi cho trẻ bị viêm phổi
Kẽm giúp tăng tỷ lệ sống sót của trẻ sơ sinh
Loại can xi nào tốt nhất cho trẻ?
Làm ǵ khi trẻ bị béo ph́
Lưu ư khi dùng men tiêu hóa cho trẻ
Ngày càng có nhiều trẻ em thành phố bị béo ph́
Nhung sai lam trong nuoi duong tre nho
Những thức ăn không nên khuyến khích trẻ dùng
Pḥng chống suy dinh dưỡng trẻ em
Phẩm màu và chất bảo quản thực phẩm làm trẻ em đổi tính
Sử dụng thuốc bổ sung vitamin cho trẻ
Sử dụng vitamin và chất khoáng cho trẻ em
Sữa non - nguồn thức ăn quư giá nhất của bé 
Sự cần thiết chất sắt ở trẻ em
Theo dơi sức khoẻ của bé qua cân nặng
Thiếu dầu cá gây chứng khó đọc ở trẻ
Thiếu kẽm hạn chế phát triển chiều cao ở trẻ
Thừa cân, béo ph́ ở trẻ và cách pḥng tránh
Thừa sắt có thể khiến trẻ nhỏ tử vong
Trẻ béo ph́ dễ bị hen suyễn
Trẻ bú mẹ có răng "xịn" hơn trẻ bú b́nh
Trẻ cân nặng bao nhiêu là vừa
Trẻ dễ mắc bệnh tật nếu ăn dặm quá sớm
Trẻ em cần những rau quả ǵ?
Trẻ em ăn quá nhiều bánh ḿ dễ bị cận thị
Trẻ ngoài 5 tháng tuổi dễ bị thiếu máu
Trẻ suy dinh dưỡng dễ bị nhiễm khuẩn
Trẻ suy dinh dưỡng dễ phạm tội khi lớn lên
Trẻ sơ sinh nhẹ cân
Trẻ thiếu sắt bị giảm khả năng học tập
Trẻ thừa cân ít xấu hổ
Trẻ đang bú mẹ cần được bổ sung vitamin D
Tuần lễ thế giới nuôi con bằng sữa mẹ - Cao Tuấn
Tuổi nhà trẻ vẫn rất cần đền sữa
Tại sao trẻ ăn uống tốt vẫn bị c̣i xương
Tập cho trẻ ăn dặm
Xin đừng lạm dụng men tiêu hóa cho trẻ 

 

BS PHAN XUÂN TRUNG

"Lăng tử giữa thương trường"


 WHO definition of HEALTH:
Health is a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity.


Hệ thống phần mềm quản lư bệnh viện
YKHOA.NET

 

 

Website YKHOANET.COM khai trương ngày 24/12/2000 - Năm thứ Tư.

Website YKHOANET - Y KHOA VIỆT NAM
www.ykhoanet.com www.ykhoa.net 

Web Master: Dr PHAN XUAN TRUNG - phanxuantrung@ykhoa.net

Gởi bài tham gia YKHOANET