Nghệ thuật của pháp y (phần III)
 |
| Polly Klaas. |
Chiều tối 1/10/1993, Polly Klaas mời hai bạn gái tới dự tiệc tại
nhà riêng ở Petaluma, California. Về khuya, 3 cô bé chơi đùa trong pḥng của
Polly, cố gắng không tạo ra tiếng ồn v́ biết mọi người trong nhà đă ngủ. Bỗng
một gă thanh niên lừng lững, đầy mùi rượu xuất hiện với một con dao trên tay.
Hắn đột nhập qua đường cửa sổ.
Hung thủ đội một chiếc khăn thêu hoa quanh đầu, xách Polly ra
khỏi nhà. Hai người bạn chỉ c̣n biết gọi điện cho cảnh sát.
Tại hiện trường, các điều tra viên phát hiện dấu vân tay của
kẻ tấn công. Dựa vào miêu tả của hai cô gái và hơn 900 mẫu chân dung của ḿnh,
nhà khoa học pháp y Ralph Pata đă dựng lên bức chân dung của tên tội phạm. Tuy
nhiên, cả tuần sau đó, cảnh sát vẫn không sao có được thêm manh mối để giải
quyết vụ án.
Nhà h́nh sự pháp y Jeanne Boylan vào cuộc. Cô là người có khả
năng tuyệt vời trong việc trấn an các nạn nhân c̣n hoảng hốt sau khi vụ án xảy
ra, giúp họ nhớ lại những chi tiết về kẻ phạm tội. Làm được vậy bởi chính cô
cũng từng là nạn nhân của một vụ bạo hành. Boylan phát triển một kỹ thuật khác
với việc vẽ ảnh của kẻ t́nh nghi. Chân dung mà cô dựng lên thường nhờ vào việc
khai thác nhân chứng từ góc độ tâm lư. Cô đặt ra nhiều câu hỏi mà các nhà h́nh
sự pháp y khác cũng không bao giờ nghĩ tới. Boyland bỏ qua những miêu tả quá cụ
thể và chi li về nhân diện, chỉ tập trung vào cảm giác mà các nét mặt tạo ra.
Phương pháp của Boylan nhấn mạnh việc khắc phục cảm giác nghi
ngại của nhân chứng về độ chính xác trong miêu tả của họ. Họ muốn giúp đỡ cảnh
sát, nhưng sự lo lắng của cảnh sát rất dễ lây sang họ, đặc biệt trong trường hợp
nạn nhân của các vụ bắt cóc vẫn c̣n sống.
Trong vụ án của Polly, Boylan nói chuyện với 2 nhân chứng về
các chủ đề thông thường hợp với lứa tuổi của các em và thêm vào đó một ít câu
hỏi về vụ án. Cách hỏi chuyện đó tạo cho hai cô bé cảm giác yên tâm, giúp các em
hồi tưởng chính xác những ấn tượng về h́nh dạng của kẻ tấn công. Boylan cũng
tránh hỏi về những nét cụ thể trên mặt của kẻ tấn công v́ đó là điều rất khó đối
với một người b́nh thường. Phải mất rất nhiều thời gian cho những buổi nói
chuyện như vậy, cuối cùng cô cũng đưa ra được một bức chân dung có nhiều đặc
điểm cụ thể và rơ ràng hơn hẳn so với bức chân dung được tạo ra trước đó.
 |
| Ảnh dựng về chân dung của Richard Allen Davis. |
6 tuần sau, Richard Allen Davis đă bị bắt. Hắn có dấu vân tay
trùng với dấu vết hiện trường, và trước đó từng có 2 tiền án về tội bắt cóc và
đang được tại ngoại chờ đến ngày xét xử. Bức chân dung mà Boyland đưa ra giúp
cảnh sát thu hẹp diện t́nh nghi và cuối cùng khi bị bắt, hắn đă cúi đầu nhận
tội.
Hắn khai đă bắt Polly đi tới một điểm ở phía bắc San
Francisco, hăm hiếp và bóp cổ cô bé cho tới chết.
 |
| Ảnh thật của Richard Allen Davis . |
Ngày 4/12/1993, Richard dẫn cảnh sát tới nơi hắn vứt xác của
Polly. Tháng 6/1996, hắn bị buộc 8 tội bao gồm bắt cóc và giết người cấp độ một
và bị kết án tử h́nh.
Nhưng thành công lớn nhất của Boylan lại không dẫn tới việc
bắt giữ tên tội phạm. Năm 1994, cảnh sát Mỹ đau đầu về việc trong suốt 15 năm
liền, một tên tội phạm đă giết 3 người và làm bị thương 29 người khác, mà vẫn
nhởn nhơ ngoài ṿng pháp luật. Năm 2001, Boylan được cảnh sát mời tới để hỗ trợ
công tác điều tra. Tài năng của cô đă giúp các nhân chứng nhớ lại chính xác
những ǵ họ nh́n thấy cách đó đă lâu. Bức chân dung do Boylan phác họa đă giúp
cảnh sát bắt được Ted Kaczynski, dù tên sát nhân đă tự làm găy mũi ḿnh để thay
đổi nhân dạng, ḥng trốn thoát.
Ngoài những h́nh vẽ, các nhà khoa học pháp y c̣n có thể tạo ra
những bức tượng căn cứ vào các chứng cứ và lời miêu tả của nhân chứng. Nổi bật
trong số họ về khả năng này là nhà h́nh sự pháp y Karen T. Taylor.
Tái tạo cả một khuôn mặt
 |
| Karen T. Taylor. |
Trong suốt 18 năm, Karen T. Taylor, tác giả của cuốn sách
"Nghệ thuật pháp y", là nhân viên của Sở An sinh Xă hội bang Texas (DPS). Trước
đó, cô đă học điêu khắc tại Bảo tàng tượng sáp Madame Tussaud (London) trong
suốt 3 năm. Cho đến năm 1981, công việc của Taylor tại DPS là làm những tấm biển
báo an toàn dùng trong giao thông và một số công việc khác.
Một hôm, cảnh sát tới t́m Taylor và nhờ cô hợp tác với họ
trong việc xây dựng ảnh nhận diện một tên tội phạm. Taylor được sắp xếp nói
chuyện với một bé gái 8 tuổi, là nhân chứng của vụ tai nạn xe cộ đă gây ra cái
chết của người anh họ. Cô đă kịp nh́n thấy người lái xe và miêu tả chính xác
khuôn mặt hắn. Nhờ bức chân dung mà Taylor tạo ra qua lời kể của cô bé, cảnh sát
bắt được tên tội phạm. Đó là thành công đầu tiên của Taylor trong nghề nghiệp
mới và là bước khởi đầu thuận lợi cho những đột phá của cô sau này.
Kỳ trước
Xuân Tùng dịch
|
