Nghiện mua sắm: Căn bệnh hay tính cách? | | Người mắc xung động mua sắm thường không thể "cầm ḷng" khi vào siêu thị. |
Hầu như ngày nào V. cũng mua một túi đồ lớn, không phải v́ có nhu cầu mà là do cô không thể cưỡng lại ư muốn của ḿnh. Khi hết tiền mua sắm, tính nết V. thay đổi hẳn. Cô không thể tập trung vào công việc, hay ngồi im lặng một ḿnh, khó ngủ, kém ăn, dễ giật ḿnh... V. được bác sĩ tâm lư chẩn đoán là bị xung động mua sắm do rối loạn hỗn hợp lo âu - trầm cảm. Người mắc xung động mua sắm thường xuyên bị thôi thúc bởi cảm giác phải đi mua những món đồ không thật sự cần thiết cho bản thân hay cho người khác. Họ có thể đi mua sắm đều đều suốt năm nhưng thường nhiều hơn vào các dịp lễ, Tết. Khởi đầu của quá tŕnh đi mua sắm bao giờ cũng giống nhau. Bệnh nhân vào các cửa hàng với ư định mua một hay hai món, nhưng bao giờ cũng ra về với một túi xách rơ to. Họ có thể chẳng nhớ nổi ḿnh đă mua những thứ ǵ và mua để làm ǵ ngay khi vừa rời cửa hàng. Những vật được mua thường là y phục, nữ trang, giày dép, CD... V́ không thực sự cần nên sau khi đem về, họ thường để đấy không dùng hoặc đem cho người khác. Tỷ lệ gặp rối loạn này ở nữ cao gấp 9 lần so với nam. Ăn năn, nhưng không thể cưỡng lại nhu cầu mua sắm Hầu hết bệnh nhân đều ư thức rất rơ là họ đă và đang mua những món đồ không cần thiết, và nếu cứ tiếp tục như thế th́ họ có thể sẽ phá sản hay mắc nợ. Tuy nhiên, họ vẫn không thể cưỡng lại nhu cầu này. Thông qua việc mua sắm, bệnh nhân cảm thấy tự tin, thoải mái hơn, quên đi những khó khăn trong cuộc sống và lấp đầy những t́nh cảm mà họ đang thiếu thốn. Việc mua sắm khiến một số người có cảm tưởng được tồn tại hoặc khẳng định được giá trị bản thân. Những cảm giác dễ chịu này chỉ tồn tại một cách tạm thời và thoáng qua, sau đó họ lại phải tiếp tục đi mua sắm. Sau khi đă thỏa thuê, bệnh nhân cũng có cảm giác ăn năn, hối hận v́ đă tiêu xài không hợp lư. Nhưng đến hôm sau, khi đứng trước cửa hàng th́ những ư nghĩ này biến mất. Nếu được góp ư về thói quen mua sắm vô lư, họ sẽ phủ nhận, t́m cách biện hộ và giấu đi các đồ vật mua được. Kết quả cuối cùng là đa số bệnh nhân rơi vào t́nh trạng nợ nần, thiếu thốn; các quan hệ gia đ́nh, bạn bè, đồng nghiệp trở nên xấu đi. Bệnh nhân cũng thường bị các rối loạn tâm thần khác như trầm cảm, lo âu, rối loạn ăn uống... Bạn có bị xung động mua sắm không? Bạn hăy đến khám bác sĩ tâm thần để được tư vấn hoặc điều trị nếu trả lời "có" 4 lần cho các câu hỏi dưới đây: - Bạn có thói quen đi mua sắm lập tức mỗi khi cảm thấy sợ hăi, thất vọng hay giận dữ? - Thói quen mua sắm có ảnh hưởng đến cảm xúc của bạn (như làm vui lên, tự tin hơn) hay gây ra những khó khăn trong cuộc sống? - Thói quen mua sắm có gây ra xung đột giữa bạn và người thân (vợ, chồng, người yêu, cha mẹ, con cái)? - Khi mua sắm, bạn có cảm thấy vừa thích thú vừa lo âu không? - Khi đang mua sắm, bạn có cảm thấy rằng bạn đang thực hiện một việc cực kỳ nguy hiểm, bất cẩn hay bị ngăn cấm không? - Khi trở về nhà sau khi mua sắm, bạn có thường cảm thấy tội lỗi, xấu hổ, bối rối không? - Có nhiều món đồ bạn mua nhưng rất ít khi hoặc không bao giờ được đem sử dụng? - Bạn có hay nói dối với gia đ́nh hay bạn bè về những ǵ bạn đă mua và về việc bạn đă tiêu bao nhiêu tiền không? - Bạn có nghĩ nhiều quá mức về vấn đề tiền bạc (hiện có bao nhiêu, nợ bao nhiêu, ước ǵ có bao nhiêu) nhằm mục đích mua sắm tiếp? - Bạn có phải mất nhiều thời gian để dàn xếp các món nợ do mua sắm gây ra không? Bác sĩ Lê Quốc Nam, Người Lao Động
|
