Hỏi đáp sức khỏeTác giả :  * LONG NĂO
Hỏi: Người dân quê tôi thường dùng cành và lá cây long năo nấu nước xông để chữa cảm cúm. Xin bác sĩ cho biết rơ hơn về công dụng của loại cây này?(Tiều A Lư - Lạng Sơn) Trả lời: C̣n gọi là chương năo, ră hương, may khao khinh (Lào). Tên khoa học Cinnamomum Camphora L. Nees. et Eberm (Laurus camphora L.). Thuộc họ long năo Lauraceae. Long năo (Camphora) là tinh thể không màu, có mùi thơm đặc biệt cất từ lá, gỗ hoặc rễ cây long năo. Có khi đóng thành bánh. Mô tả câyCây to cao 10-15m hay tới 40-50m, đường kính thân có thể đạt hơn 2m, cành thưa nhẵn, lá mọc so le, h́nh bầu dục. Cuống lá dài 2,5-3,5cm. Hoa nhỏ, mọc thành chùy ở kẽ, ngắn hơn lá. Quả h́nh cầu, to bằng hạt tiêu, phía dưới có cuống nhỏ h́nh chén. Tất cả các bộ phận của cây đều mang những tế bào chứa tinh dầu. Tuy nhiên có cây cho long năo đặc, có cây chỉ cho tinh dầu lỏng. Việc phân biệt cây cho long năo đặc và cây chỉ cho tinh dầu rất khó nếu chỉ căn cứ vào h́nh thái thực vật. Phân bố, thu hái và chế biếnCây long năo được trồng tại nhiều tỉnh ở miền Bắc nước ta như Hà Giang, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Cao Bằng, Lạng Sơn. Ngay tại nhiều đường phố Hà Nội cũng trồng để lấy bóng mát. Hiện ta đă khai thác long năo ở các tỉnh Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái, Lào Cai. Long năo mọc nhiều nhất tại Nhật Bản, Trung Quốc. Người ta cất gỗ, rễ, lá cây long năo để lấy tinh dầu và tinh thể long năo. Đôi khi dùng một ít gỗ hay lá, cành cho vào nồi nước xông chữa cảm cúm. Công dụng và liều dùngLong năo đặc được dùng ngoài làm thuốc sát trùng, tiêu viêm, kích thích (dùng dưới dạng cồn hay dầu 5-10%). Dùng trong dưới dạng thuốc tiêm để hồi tỉnh cơ tim, chữa trụy tim hay suy nhược, hoặc dùng uống để chữa đau bụng, làm giảm lượng phân (uống mỗi ngày 0,05-0,2g, tiêm da dưới dạng dung dịch dầu 10-20%). Long năo c̣n dùng trong công nghiệp chế ngà voi nhân tạo, phim ảnh, chất cách điện. Tinh dầu long năo có thể dùng ngoài xoa bóp thay long năo đặc, hoặc dùng trong công nghiệp làm dung môi, ḥa tan nhựa, sơn, chiết safrol, xineol, chế thuốc trừ sâu. GS. ĐỖ TẤT LỢI * BỆNH LẬU Ở NAM GIỚIHỏi: Cách đây khoảng 1 tháng em có quan hệ với bạn gái, sau đó đi tiểu lắt nhắt nhiều lần và có cảm giác đau rát khó chịu, nước tiểu đục rồi đặc vàng, hơi xanh giống như mủ, thường xuyên rỉ ra và dính vào quần. Bạn bè nói em bị bệnh lậu, em tự mua thuốc uống chỉ đỡ nhưng không khỏi hẳn. Xin bác sĩ cho biết có phải em bị bệnh lậu không và cách điều trị thế nào? (Nguyễn Văn T. - Đồng Nai) Trả lời: Bệnh lậu là bệnh lây truyền qua đường t́nh dục, cấp tính hay măn tính, bệnh do song cầu trùng, có tên khoa học là Neisseria Gonorrhoeae gây nên. Dân gian c̣n gọi là bệnh mủ. Bệnh có thể gặp ở cả nam và nữ. Về triệu chứng lâm sàng, lậu ở nam và nữ có khác nhau, do niệu đạo của nam giới dài gấp 5 lần, giai đoạn cấp tính của bệnh lậu ở nam giới rầm rộ, c̣n ở nữ th́ âm thầm. Thời gian ủ bệnh trung b́nh 3-5 ngày, nhưng có thể kéo dài 2-3 tuần, thời gian ủ bệnh càng ngắn th́ bệnh càng nặng, thời gian ủ bệnh càng dài th́ bệnh nhẹ hơn. Lậu ở nam giớiGiai đoạn cấp tính Sau thời gian ủ bệnh, bệnh nhân thấy hơi ngứa, nhồn nhột ở đường tiểu, sau vài giờ th́ tiết ra chất dịch trong, sau đó đục dần rồi thành mủ, màu vàng hơi trắng. Khi đi tiểu có cảm giác nóng rát, tiểu gắt, tiểu buốt, đau như dao cắt, mủ chảy ngày càng nhiều, trường hợp nặng có thể tiểu ra máu. Toàn thân có thể sốt nhẹ, mệt mỏi, đau ḿnh mẩy. Giai đoạn măn tính Ở giai đoạn cấp tính, nếu không được điều trị hoặc điều trị không hiệu quả, các triệu chứng trên có thể giảm dần, nhưng vi khuẩn vẫn c̣n và chuyển sang giai đoạn măn tính. Vi khuẩn từ niệu đạo trước, xâm nhập sâu dần đến các tuyến và niệu đạo sau rồi tiếp tục sinh sôi phát triển, các triệu chứng trên sẽ mất dần, chỉ c̣n tiểu ra giọt đục vào buổi sáng và tăng lên khi lao động nặng, thức khuya, uống rượu bia... ĐIỀU TRỊ- Lậu cầu cứ 15 phút phân chia một lần do đó lan nhanh. V́ vậy cần điều trị sớm. - Điều trị đúng thuốc - đủ liều. - Điều trị cả với người tiếp xúc. - Điều trị cho nữ bao giờ cũng dùng thuốc và thời gian gấp đôi liều nam giới. - Chỉ được kết luận là khỏi bệnh khi cấy vi trùng hai lần liên tiếp đều âm tính hoặc không c̣n tiết dịch niệu đạo với nghiệm pháp kích thích. Ở bệnh nhân lao động nặng, thức khuya, uống rượu bia nên lấy dịch xét nghiệm lúc bệnh nhân chưa đi tiểu. Thuốc tiêm: - Spectinomycine(Trobicin, Kirin) 2g đối với nam, 4g đối với nữ - tiêm bắp một liều duy nhất. Trường hợp bệnh măn tính tiêm liên tiếp 2 ngày. - Cefotaxime(Claforan) 1g tiêm bắp liều duy nhất. - Ceftriaxone (Rocephine) 250mg tiêm bắp liều duy nhất. - Cefoxitine 250mg tiêm bắp liều duy nhất. Thuốc uống: - Unasyn 375mg uống 6 viên liều duy nhất. - Azithromycin (Zithromax) 250mg x 4viên uống liều duy nhất. - Tequin 200mg uống 2 viên (400mg) liều duy nhất. Theo dơi sau điều trị: Nếu điều trị đúng thuốc, đủ liều th́ triệu chứng tiểu gắt, tiểu buốt, tiểu nhiều lần sẽ giảm nhanh sau 24-48 giờ, riêng tiểu ra mủ sẽ hết chậm hơn sau 48-72 giờ. Các triệu chứng chung sẽ biến mất hoàn toàn sau 5-7 ngày. Với các dấu hiệu em mô tả, rất giống với triệu chứng của bệnh lậu. Em nên đến trạm da liễu địa phương khám bệnh để được chẩn đoán chính xác, điều trị đúng và theo dơi sát sau đó nhằm tránh nhiều biến chứng do bệnh lậu gây nên sau này. BS. CKI. TRẦN QUỐC LONG * CƠN BỐC HỎA LÀ G̀?Hỏi: Tôi năm nay 40 tuổi, trong thời gian có kinh thường bị những cơn bốc hỏa nóng bừng mặt kéo dài mỗi đợt khoảng 1-2 phút. Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân của hiện tượng này.(Đào Thụy Mỹ Tâm - Đồng Nai) Trả lời: Trong hơn 70% trường hợp, những cơn bốc hỏa thể hiện bởi một cảm giác đột xuất nóng ở mặt và phần trên thân thể, kèm đổ mồ hôi nhiều trong thời gian ngắn 30 giây đến 8 phút. Không thể dự đoán trước và không kiểm soát được cơn bốc hỏa. Cường độ của cơn bốc hỏa thay đổi rất nhiều, từ sự đỏ mặt thông thường đến cơn bốc hỏa mạnh làm thay đổi gương mặt. Đỏ từ thân lên và kèm theo đổ mồ hôi rất nhiều. Ban đêm, những cơn bốc hỏa thường làm bệnh nhân thức giấc, có khi phải thay áo hay khăn trải giường v́ thấm ướt mồ hôi. Ban ngày, cơn bốc hỏa có thể gây phiền phức trong sinh hoạt v́ những xúc động, những thay đổi nhiệt độ của môi trường bên ngoài xảy ra ngoài ư muốn. Tần số xuất hiện của cơn bốc hỏa thay đổi tùy theo mỗi phụ nữ. Có người thỉnh thoảng chỉ bị một cơn, nhưng có người bị liên tục và rất khó chịu. Những cơn bốc hỏa có thể xảy ra trước thời kỳ măn kinh và kéo dài sau đó đến vài chục năm. Sự tiến triển của những cơn bốc hỏa thường rất chậm, tần số của nó giảm dần, thông thường có thể ghi nhận nhiều năm sau măn kinh. Chẩn đoán của bác sĩ phải dựa trên lâm sàng. Tuy hiếm nhưng vẫn có những lư do dẫn đến nhầm lẫn trong chẩn đoán như: - Nguyên nhân do thuốc (các thuốc như Calcitonine TM, chất đồng vận của LH - RH). - Cường giáp: chứng sợ nóng. - Khối u dạng ung thư: Mặt ửng đỏ và cơn xung huyết. - Pheochromotytome: Đổ mồ hôi lạnh với cực điểm nhưng sau đó là sự nhợt nhạt của da mặt. - Những cơn vận mạch ban ngày có nguồn gốc do cảm xúc. GS. PHẠM GIA ĐỨC * RỐI LOẠN THỊ LỰC DO BỆNH NHỨC ĐẦU MIGRAINE Hỏi: Tôi năm nay 30 tuổi, cách đây khoảng 6 tháng thường xuyên bị nhức đầu dữ dội và mờ mắt, đôi khi có cảm giác trước mắt có những đốm sáng di chuyển. Khám bác sĩ kết luận bị đau nửa đầu Migraine. Xin bác sĩ cho biết tôi bị bệnh ǵ và cách điều trị ra sao?(Nguyễn Hoài Minh - Hà Nội) Trả lời: Trước khi xảy ra những cơn nhức nửa bên đầu (c̣n gọi là bệnh nhức đầu Migraine) thường có những rối loạn về thị lực; Các triệu chứng khác nhau tùy từng người nhưng phần lớn thấy có một đốm sáng xuất hiện đột ngột rồi lan tỏa khắp cả tầm nh́n, thuật ngữ y học gọi là ám điểm lập ḷe. Đôi khi nh́n thấy mờ như có nhiều đom đóm di chuyển. Tần số xuất hiện những đợt mờ mắt khác nhau tùy từng người, nguyên nhân c̣n chưa rơ nhưng chắc chắn có vai tṛ của yếu tố di truyền. Những dấu hiệu báo trước của đợt mờ mắt có thể có là mất ngủ, dễ cáu bẳn, ăn mất ngon, bồn chồn... rồi đột nhiên mờ mắt và rất sợ ánh sáng. Sau đó xuất hiện các dấu hiệu của bệnh nhức nửa bên đầu, mức độ đau đầu khá nặng, cũng có khi đau lan cả và một phần mặt. Có thể kèm buồn nôn hay nôn. Đợt mờ mắt có thể kéo dài nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày. Khi đang trong đợt mờ mắt nhức đầu, cần nằm nghỉ ở nơi yên tĩnh và tối. Hiện đă có nhiều loại thuốc điều trị hiệu quả với điều kiện phải được dùng sớm, khi mới bắt đầu bị mờ mắt, phần lớn những thuốc này phải do thầy thuốc chỉ định. Một số người bị nhức đầu mờ mắt sau khi uống rượu hay ăn một thức ăn nào đó, v́ vậy cần nhận biết tác nhân gây nhức đầu để pḥng tránh. Tuyệt đối không tự dùng thuốc một cách tùy tiện. Trường hợp bị nhức đầu mờ mắt tái diễn nhiều lần, cần đến khám thầy thuốc để t́m nguyên nhân và được điều trị đúng hướng. BS. ĐÀO XUÂN DŨNG
|
