Hỏi Đáp Sức KhỏeTác giả :  SK & ĐS * DƯA LEO Hỏi: Trước nay tôi vẫn dùng dưa leo cắt thành từng lát mỏng đắp lên mặt để làm đẹp da. Xin bác sĩ cho biết dùng như vậy có đúng không? Ngoài ra dưa leo c̣n có những công dụng ǵ khác? (Nguyễn Thị Thảo - Tiền Giang) Trả lời: C̣n gọi là dưa chuột, tra sac (Campuchia), cucumber (Anh), concombre (Pháp), hồ qua (Trung Quốc). Tên khoa học: Cucumis sativus Lin. Thuộc họ bí Cucurbitaceae. Mô tả cây Cây mọc ḅø, toàn thân có lông. Thân có nhiều cành, có góc. Lá mang cuống, phiến có từ 3-5 thùy b́nh hơi ba cạnh, mép có lông đứng. Hoa đơn tính, màu vàng, mọc 2-3 hoa ở nách lá. Quả h́nh thuôn dài, h́nh trụ hay hơi 3 cạnh, nhẵn hoặc hơi có bướu nhỏ, có thể dài 1-36cm. Màu lục hay lục vàng nhạt, vàng hay vàng nâu. Hạt nhiều, h́nh trứng, trắng, dai, bóng. Phân bố, thu hái và chế biến Trồng ở khắp các tỉnh nước ta. C̣n thấy trồng ở nhiều nước nhiệt đới cũng như ôn đới. Lấy quả dùng làm rau ăn hay chế mỹ phẩm. Có thể hái quả ngay từ lúc quả c̣n xanh non (cornichon), dùng ngâm dấm hay đợi thật lớn và chín vàng. Công dụng và liều dùng Theo tài liệu cổ (Bản thảo cương mục - Nam dược thần hiệu), dưa leo có tên hổ qua hay hoàng qua với những tính chất sau đây: Quả dưa leo có vị ngọt, tính hàn (lạnh), hơi có độc, không nên dùng nhiều, có tác dụng thanh nhiệt, giải phiền, lợi thủy đạo (tiêu nước). Lá dưa leo vị đắng, tính b́nh, hơi có độc, giă nát vắt lấy nước uống vào nôn ra. Đặc biệt người ta dùng dưa leo trong mỹ phẩm và chữa bệnh ngoài da từ rất lâu đời: Cắt dưa leo thành từng lát mỏng đắp lên da mặt chữa những vết nhăn, da xù x́, vết tàn nhang. Một số vùng ở nước ta nhân dân dùng những quả dưa leo non có thêm đường chữa lỵ, nhiệt và tiêu chảy (kinh nghiệm này có ghi trong Bản thảo cương mục từ thế kỷ 16). Một số đơn thuốc có dưa leo dùng trong nhân dân 1. Cổ họng sưng đau: Chọn một quả dưa leo già, bỏ hết hột. Thêm mang tiêu vào cho đầy ruột quả, trộn đều phơi trong mát cho khô. Ngậm từng ít một (theo Y lâm tập yếu). 2. Bụng chướng, chân tay phù nề: Lấy một quả dưa leo già chín, loại bỏ hạt, thêm một ít dấm chua, nấu chín nhừ. Cho ăn lúc bụng đói. Bệnh nhân sẽ đi tiểu nhiều và hết phù nề (Thiên kim phương). 3. Chữa nẻ môi: Dùng miếng dưa leo tươi sát lên nơi môi bị nẻ. 4. Da bị mẩn đỏ: Dùng nước ép dưa leo bôi nhiều lần trong ngày. 5. Chữa phỏng lửa chưa phồng da: Dùng 3 quả dưa leo hái vào ngày 5 tháng 5 Âm lịch (mùa hè), bỏ vào b́nh kín, để ngoài hiên. Khi bị bỏng, lấy nước trong b́nh bôi lên (Nam dược thần hiệu). GS. ĐỖ TẤT LỢI * MẤT KINH CÓ THỂ XẢY RA TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP NÀO? Hỏi: Tôi năm nay 40 tuổi, đă có một con. Trước nay vẫn có kinh b́nh thường, nhưng khoảng 3 tháng nay bỗng nhiên mất kinh một tháng, sau đó có lại. Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân, đó có phải là bệnh lư không? (Trần Thị Hiền - TP HCM) Trả lời: Mất kinh (c̣n gọi là bặt kinh) là không thấy kinh ra ít nhất 2 tuần lễ sau ngày đáng lẽ phải có kinh. Những phụ nữ đă từng có kinh nay bỗng thấy mất kinh th́ việc đầu tiên cần nghĩ đến là có thể có thai. Nếu khả năng có thai là nhiều th́ cần tiến hành xét nghiệm để xác định có thai hoặc đến khám bác sĩ. Ở phụ nữ mới sinh con th́ hiện tượng mất kinh là b́nh thường và có thể kéo dài 6 tuần, sau đó mới thấy kinh trở lại. Thời gian không có kinh sẽ kéo dài hơn nếu cho con bú bằng sữa mẹ. Có bệnh hay bị xúc động mạnh, vừa thay đổi môi trường sống (từ nông thôn ra tỉnh, đi nước ngoài...), thay đổi nghề nghiệp, chuyển nhà cũng có thể gây mất kinh do những căng thẳng thần kinh (stress) có ảnh hưởng đến kinh nguyệt. Mới ngừng uống thuốc tránh thai cũng có thể cần nhiều tháng kinh nguyệt mới trở lại. Sút cân nhiều trong một thời gian ngắn do kiêng ăn hay vận động quá sức, lao động, luyện tập thể lực quá mức cũng có thể gây mất kinh; V́ vậy nhiều vận động viên nữ cũng thường bị mất kinh. Ngừng luyện tập th́ kinh nguyệt sẽ trở lại b́nh thường. Phụ nữ trên 45 tuổi, đang ở giai đoạn tiền măn kinh dễ có kinh nguyệt ngắt quăng. Nếu phụ nữ mất kinh có kèm hai hay nhiều triệu chứng sau đây: lông tóc mọc nhiều, giọng nói trầm xuống, tăng cân không rơ lư do th́ có thể do rối loạn về bài tiết hormone và cần đến khám bác sĩ. Một số thuốc có thể gây mất kinh (ma túy, thuốc chữa ung thư, thuốc tránh thai...), cần thông báo cho bác sĩ biết những loại thuốc đang dùng. Qua tuổi 17 mà chưa thấy kinh cũng cần đi khám bác sĩ. Đến tuổi dậy th́, màng trinh không có lỗ nên máu kinh không ra được, ứ lại làm căng đau bụng dưới và âm đạo. Cần đến bệnh viện để rạch màng trinh cho máu thoát ra ngoài. Người chưa bao giờ có kinh gọi là vô kinh nguyên phát, loại này hiếm gặp hơn so với vô kinh thứ phát (đă từng có kinh nay mất kinh). Cả hai loại này, bản thân chúng không gây nguy cơ ǵ cho sức khỏe. Mối nguy hiểm duy nhất trong một số ít trường hợp là báo hiệu một rối loạn nghiêm trọng. Phụ nữ bị vô kinh có thể không thể có thai nếu không được điều trị. BS. ĐÀO XUÂN DŨNG * RỐI LOẠN CƯƠNG DƯƠNG Hỏi: Tôi đă có con và cháu nhưng tuổi chưa cao. Gần đây, nhiều đêm gần vợ, mặc dù có xúc cảm và ham muốn nhưng dương vật lại không thể cương lên được. Tôi vô cùng lo lắng, không hiểu ḿnh bị bệnh ǵ và biện pháp khắc phục ra sao? Xin bác sĩ tư vấn giúp. (Nguyễn Văn M. - Hà Nội) Trả lời: Bác cần đến bác sĩ để được khám kỹ lưỡng trước khi đưa ra kết luận cuối cùng. Nhưng sơ bộ có thể nói rằng: Bác đang ở trong một t́nh trạng rối loạn bệnh lư rất phổ biến trên thế giới. Từ năm 1997 trở về trước, căn bệnh này được gọi bằng nhiều tên như bất lực, liệt dương, thiểu năng sinh dục nam..., nhưng hiện nay, Hội Nam học thế giới đề nghị dùng một cụm từ chung là Rối loạn cương dương (Erectile Dysfunction - ED). Đó là một t́nh trạng bệnh lư được biểu hiện dưới các dạng: - Không có ham muốn t́nh dục nên dương vật không cương cứng được để tiến hành giao hợp. - Có ham muốn t́nh dục nhưng dương vật không đủ độ cương cứng để tiến hành giao hợp. - Dương vật cương cứng không đúng lúc, khi định tiến hành cuộc giao hợp th́ lại không thể cương cứng được. - Dương vật cương cứng trong thời gian rất ngắn, có thể đưa vào âm đạo nhưng sau đó mềm dần và x́u hẳn, cuộc giao hợp thực hiện không trọn vẹn. Trên thực tế, rối loạn cương dương là một bệnh lư mang tính xă hội. Bệnh tuy không nguy hiểm, không gây tử vong nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống tinh thần và là mối đe dọa đối với hạnh phúc gia đ́nh. Đối với trường hợp của bác, chúng tôi rất lấy làm tiếc v́ không thể đưa ra một chẩn đoán chính xác cũng như hướng điều trị v́ c̣n thiếu nhiều thông tin như: tiền sử và t́nh trạng bệnh hiện tại, những thuốc đă dùng, kết quả khám thực thể và các xét nghiệm cần thiết... Tuy nhiên bác nên hết sức b́nh tĩnh và tự tin, xem xét và loại bỏ mọi căng thẳng trong đời sống tinh thần. Vấn đề này có ư nghĩa đặc biệt quan trọng v́ t́nh trạng rối loạn cương dương của bác chỉ là thứ phát mà nguyên nhân gây nên tuy rất đa dạng nhưng yếu tố tâm lư vẫn đóng vai tṛ nổi trội, trong đó đặc biệt là tâm trạng bị ám ảnh và lo sợ thất bại trong quan hệ t́nh dục. Thạc sĩ HOÀNG KHÁNH TOÀN * SẸO LỒI Hỏi: Em bị vết thương ở ngực do té xe, sau khi lành chỗ vết thương nổi gồ cao lên có màu hơi tím và ngứa. Xin bác sĩ cho biết có phải em bị sẹo lồi không và phương pháp điều trị thế nào? (Lê Hải Thanh - Tiền Giang) Trả lời:Sẹo lồi là t́nh trạng tăng sản lành tính quá mức của tế bào sợi mô liên kết và mô đàn hồi của da. Bệnh gặp ở một số cơ địa có thể tạng đặc biệt gây sẹo lồi và ở một vùng nhất định của cơ thể, bệnh thường tiến triển chậm, với sang thương nổi gồ cao hơn mặt da, màu tím - hồng, có cảm giác hơi ngứa trước khi sẹo lồi to dần. Biến chứng thường là gây ngứa khó chịu, làm mất thẩm mỹ, tuy nhiên cũng có những biến chứng không lường trước được. Đặc biệt sẹo lồi sau bỏng diện rộng, vết thương ở vùng khớp sẽ gây biến dạng co rút làm mất hoặc hạn chế chức năng vận động của khớp.V́ vậy đối với các vết thương, đặc biệt là ở vùng khớp như bàn tay-bàn chân, khớp gối, khớp khuỷu cần điều trị thật tốt, trong đó chú trọng tránh sự phát triển của sẹo lồi. Có nhiều phương pháp để điều trị, nhưng phần lớn chỉ là giải quyết tạm thời v́ sau điều trị, sẹo lồi có thể phát triển trở lại. Các phương pháp điều trị phổ biến là: - Phẫu thuật bỏ sẹo lồi và khâu lại, đây là phương pháp đem lại hiệu quả tức th́ nhưng sau đó sẹo thường phát triển trở lại và có khuynh hướng to hơn. - Đốt sẹo lồi bằng Laser CO2, là phương pháp được ứng dụng nhiều hiện nay. - Tiêm Corticoide tại chỗ: Phương pháp có tác dụng tốt làm xẹp sẹo lồi, hết ngứa, nhưng có bất lợi là dễ gây nhiều tác dụng phụ do thuốc như teo da, mất màu da, có thể gây rong kinh ở phụ nữ... - Chấm Nitơ lỏng: Nitơ có tác dụng làm tiêu hủy mô cứng, làm giảm bớt sẹo, nhưng sau đó sẹo cũng có thể phát triển trở lại. Tóm lại, hiện nay việc điều trị sẹo lồi c̣n gặp nhiều khó khăn, chưa có một phương pháp nào là hoàn hảo như mong đợi. BS. CKI. TRẦN QUỐC LONG |
