Hỏi đáp sức khỏeTác giả : SK&ĐS * CÁC BÀI THUỐC TỪ PHÂN CHIM SẺ
Hỏi: Tôi nghe có người mách một số bài thuốc dùng phân chim sẻ ḥa với rượu hoặc đường cát trắng uống để chữa cổ họng sưng đau, bụng đầy trướng. Muốn thử áp dụng để trị bệnh cho con nhưng không biết có tác hại ǵ không? Xin bác sĩ hướng dẫn giúp.(Nguyễn Tấn Luận - Bạc Liêu) Trả lời: Chim sẻ có tên khoa học là Passer montanus malaccensis Dubois. Thuộc họ Sẻ Ploceidae. Chim sẻ cho ta vị thuốc mang tên bạch đinh hương, c̣n có tên ma tước phần, hùng tước xí - Faeces Passerum - là phân khô của con chim sẻ. Mô tả con vật: Chim sẻ là loài chim định cư rất phổ biến ở nước ta. Sẻ thường làm tổ thành đoàn, nhưng cũng nhiều lúc gặp sẻ làm tổ riêng. Có thể t́m thấy sẻ dưới mái nhà, khe tường, trong các ống tre ở mái nhà, các hốc trên cây cau, cây dừa, đôi khi ở kẽ núi đá. Tổ sẻ làm cách mặt đất 2-25m (thông thường 2-5m). Vật liệu dùng làm tổ là cỏ, rơm, rạ, lá khô, sợi thực vật, vụn vải v.v... Cả chim đực và cái đều tham gia làm tổ. Mỗi ngày một đôi sẻ có thể tha rác làm tổ đến 300-400 lần. Tổ được hoàn tất trong 6-7 ngày. Mỗi lứa sẻ đẻ 3-5 trứng. Mỗi năm sẻ đẻ ba lứa, thời gian ấp trứng từ 12-15 ngày. Sau khi nở 13-14 ngày, chim non rời tổ và được chim mẹ, chim bố mớm mồi thêm 4-6 ngày nữa, sau đó có thể sống tự lập. Thức ăn của chim sẻ thay đổi tùy theo mùa, nhưng cơ bản là các hạt thực vật. Vào mùa hè (từ tháng 4-7) chim sẻ ăn một lượng côn trùng đáng kể. Phân bố, thu nhặt và chế biến Ở nước ta, nơi nào cũng có chim sẻ. Ngoài ra, chim sẻ c̣n có ở rất nhiều nước như Myanma, Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia... Phân chim sẻ có thể lấy quanh năm, loại bỏ đất cát, phơi hay sấy khô làm thuốc. Phân chim sẻ h́nh trụ nhỏ, hai đầu hơi tù, có khi hơi cong, dài 5-8mm, đường kính 1-2mm, mặt ngoài màu tro trắng hay tro nâu, chất ḍn, dễ găy, vết găy màu nâu hơi lổn nhổn, mùi hơi tanh. Công dụng và liều dùng Phân chim sẻ được dùng làm thuốc từ lâu đời. Tài liệu đề cập sớm nhất là bộ Danh y biệt lục viết vào khoảng năm 502-549. Theo tài liệu cổ, phân chim sẻ có vị đắng, tính ôn, hơi độc. Tác dụng tiêu tích, trừ trướng, sáng mắt, uống trong chữa tích tụ, sán khí, dùng ngoài chữa mắt có màng mộng, ung nhọt. Hiện nay thường dùng chữa bệnh vàng da với liều 3-6g, dùng ngoài không kể liều lượng. Đơn thuốc có phân chim sẻ Chữa đau mắt có màng che đồng tử: Ḥa phân chim sẻ với sữa người, nhỏ vào mắt (Theo Tô Cung Tần đời Đường). Ung nhọt không vỡ: Nghiền phân chim sẻ với nước bôi lên đầu nhọt. Cổ họng sưng đau: 20 hạt phân chim sẻ trộn với đường cát trắng, viên thành 3 viên, gói vào miếng lụa ngậm trong miệng. Đau bụng đầy trướng: Nghiền 21 hạt phân chim sẻ với một ít rượu mà uống. Trên đây là những bài thuốc được truyền tụng và ghi trong các tài liệu cổ, cần chú ư nghiên cứu thêm chứ không nên tùy tiện sử dụng. Trong tài liệu cổ th́ nói phải dùng thứ phân của chim sẻ đực, nhưng trên thị trường (Trung Quốc), người ta thấy có lẫn cả hai loại phân chim sẻ đực và cái. V́ phân màu trắng, hơi giống nụ đinh hương cho nên c̣n có tên là bạch đinh hương. GS. ĐỖ TẤT LỢI* ĐIỀU TRỊ UNG THƯ GAN BẰNG THUỐC ĐÔNG YHỏi: Em có người nhà bị ung thư gan. Một người bạn có mách bài thuốc điều trị, giúp kéo dài cuộc sống người bệnh gồm: Long đất (trùng hổ) 50g, đậu xanh (sao thủy thổ) 100g, đậu đỏ (sao thủy thổ) 100g, bồ ngót (sao thủy thổ) 50g. Nấu 3 chén c̣n lại 1/2 chén. Xin bác sĩ cho biết bài thuốc trên có hiệu quả không?(Vương Quang - Kiên Giang) Trả lời: Đây là bài thuốc của ông Nguyễn An Định đă đưa ra tại Viện Đông y Hà Nội (năm 1969) trong vụ dịch sốt xuất huyết lần đầu tiên tại miền Bắc. Từ đó đến nay, bài thuốc này đă lan truyền rộng răi trong nhân dân và nhiều người coi đây là một "thần dược". Trùng hổ là vị thuốc chính trong bài thuốc này, trước kia rất hiếm nơi bán v́ ít người dùng. Khi bài thuốc được công bố, người ta đă nuôi trùng hổ để bán, v́ vậy có thể dễ dàng t́m mua ở bất cứ tiệm thuốc Đông dược nào với số lượng lớn. Khoảng 10 năm trước đây, nhiều người cho đây là bài thuốc chữa được các bệnh như viêm gan, sơ gan, ung thư, sốt xuất huyết v.v... Tuy nhiên trên thực tế, chúng tôi thấy bài thuốc trên rất ít được nhắc tới trong điều trị bệnh ung thư, mặc dù số lượng bệnh nhân ung thư cả 2 miền Nam Bắc nước ta rất nhiều. Phân tích bài thuốc: Trùng hổ c̣n gọi là Địa long, Khâu dẫn, đă được ghi trong Thần nông bản thảo kinh vào khoảng thế kỷ thứ 2 trước công nguyên. Tại Việt Nam, trùng hổ được ghi trong Nam dược thần hiệu của Hoàng giáp Nguyễn Bá Tĩnh thế kỷ thứ 14. Theo Đông y, trùng hổ có tác dụng thanh nhiệt tức phong, thông lạc, b́nh suyễn, lợi niệu. Theo nghiên cứu dược lư của khoa học hiện đại: Trùng hổ có tác dụng hạ huyết áp, làm giăn các cơ trơn, hạ sốt, an thần, chống co giật. Do đó hiện nay trùng hổ được dùng trị sốt cao, co giật, viêm phế quản măn, hen phế quản, đau khớp, cao huyết áp, viêm bàng quang. C̣n đậu đỏ, đậu xanh, bồ ngót là những thực phẩm dùng hàng ngày có giá trị dinh dưỡng cao. Tổng hợp các vị trong cả bài thuốc th́ không thấy vị nào có tác dụng chữa ung thư. Qua thực tế quan sát một số bệnh nhân bị ung thư gan, ung thư xương đă dùng bài thuốc trên, chúng tôi thấy không có kết quả. Như vậy bài thuốc chỉ có tác dụng tốt cho những trường hợp cao huyết áp, sốt cao co giật, viêm phế quản, hen phế quản, viêm gan măn thể ổn định. BS. QUAN ĐÔNG HOA* NHỮNG NGUY CƠ CHỬA NGOÀI TỬ CUNGHỏi: Em đă từng bị mổ chửa ngoài tử cung. Xin bác sĩ cho biết có thể bị lại ở lần có thai sau không? Bị viêm phần phụ có dễ dẫn đến chửa ngoài tử cung không?(Lê Thị Thu - Hà Nội) Trả lời: Chửa ngoài tử cung thường do ṿi trứng bị tắc hoặc lớp liên bào ṿi trứng không đưa được trứng đă thụ tinh vào tử cung. Nguyên nhân tắc ṿi trứng: Có tới 50% trường hợp chửa ngoài tử cung xảy ra ở những phụ nữ có bệnh viêm phần phụ hay viêm tiểu khung, lạc nội mạc tử cung, dị tật bẩm sinh ở ṿi trứng, đă từng bị mổ ở ṿi trứng, viêm ruột thừa vỡ gây dính và xoắn ṿi trứng... Khoảng 85% bệnh nhân đă chửa ngoài tử cung có thể có thai b́nh thường sau này, chỉ khoảng 10-20% bị lại, một số không thể có thai sau này hoặc sẩy thai tự nhiên trong 3 tháng đầu. Có những phụ nữ tuy đă thắt hoặc cắt ṿi nhưng vẫn có thai, và trong trường hợp này nguy cơ có thai ngoài tử cung chiếm tỷ lệ 60%. Phụ nữ đă mổ phục hồi lại ṿi trứng sau khi đă bị thắt cũng có nguy cơ cao bị chửa ngoài tử cung. Phụ nữ dùng hormone estrogen và progesteron có thể làm thay đổi chuyển động b́nh thường lông mao của liên bào ṿi trứng, khiến sự di chuyển của trứng đă thụ tinh vào tử cung chậm đi nên đă làm tổ ngay tại ṿi trứng, dẫn tới chửa ngoài tử cung. Những phụ nữ uống viên thuốc tránh thai loại chỉ có progesterone mà vẫn có thai th́ nguy cơ chửa ngoài tử cung tăng lên gấp 5 lần. Loại dụng cụ tử cung (DCTC) có bài tiết ra chất progesterone làm tăng nguy cơ bị chửa ngoài tử cung từ 5% (ở những người mang DCTC không có progesterone) lên 15%, và phụ nữ sử dụng viên tránh thai khẩn cấp (viên cho ngày hôm sau) nhưng thất bại th́ nguy cơ chửa ngoài tử cũng tăng lên gấp 10 lần. Tỷ lệ chửa ngoài tử cung là 1 cho 4-100 trường hợp thai nghén nhưng luôn có xu hướng tăng lên (từ năm 1970-1992 đă tăng lên gấp 4 lần). Không có cách pḥng ngừa chửa ngoài tử cung, tuy nhiên nên cố gắng làm sao để ṿi trứng không bị tổn thương (sẹo, viêm), nghĩa là tránh những yếu tố nguy cơ gây ra viêm nhiễm tiểu khung (có nhiều bạn t́nh, giao hợp không bảo vệ, bị mắc bệnh lây truyền theo đường t́nh dục); Chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời các bệnh lây truyền qua đường t́nh dục; Chẩn đoán sớm và điều trị tốt viêm ṿi trứng. Triệu chứng: Khi chửa ngoài tử cung chưa vỡ, có thể xuất hiện cảm giác đau vùng tiểu khung, đau quặn một bên tiểu khung, chậm kinh, ra máu âm đạo, vú căng đau, buồn nôn, đau vùng thắt lưng. Khi bác sĩ thăm khám qua âm đạo cũng phát hiện thấy dấu hiệu đau nhói, cùng đồ hơi đầy. Khi chửa ngoài tử cung đă vỡ th́ đau dữ dội, đột ngột sây xẩm mặt mày, da tái mét như sắp ngất xỉu (có khi ngất xỉu thật sự), đau lan lên cả vai. Về điều trị: Nếu chửa ngoài tử cung đă vỡ th́ phải truyền máu và mổ cấp cứu. Xử trí khẩn cấp là chống choáng, ủ ấm, nằm đầu thấp, thở oxy, truyền máu và dịch càng sớm càng tốt. Nếu phát hiện khi chưa vỡ th́ có thể mổ qua ống soi ổ bụng. Điều trị chửa ngoài tử cung bằng thuốc khi chưa vỡ cũng đă được thực hiện ở một số bệnh viện bằng cách dùng thuốc Methotrexate tiêm vào khối thai ngoài tử cung. BS. ĐÀO XUÂN DŨNG * THÂM DA SAU VẾT THƯƠNG Hỏi: Tôi 26 tuổi. Cách đây 3 tuần bị tai nạn giao thông, rách chân mày và bị lác dưới mắt khoảng 2cm. Sau khi lành, lông mày bị rụng nhiều, da thâm đen. Xin bác sĩ cho biết một địa chỉ tin cậy để tôi đến khám và điều trị. (Quốc Minh - TPHCM) Trả lời: Thường sau khi có một vết thương ở da, khi lành sẹo vùng da tổn thương sẽ bị thâm đen. Vết thâm sẽ mờ dần sau 3-6 tháng tùy theo mức độ nông sâu của vết thương. Bạn nên đến BV. Da liễu TPHCM để được khám và điều trị. Tùy t́nh h́nh thực tế của vết thâm, bác sĩ sẽ chỉ định loại thuốc bôi thích hợp để vết thâm lợt dần. Chúc bạn mau lành bệnh. BS. PHẠM THỊ KIM ANH |
