|
Khi bị chó cắn sứt da (chó của nhà người quen không
chắc có bị điên hay không, nhưng vẫn thường cắn người) th́ tốt nhất nên xử lí
vết thương như thế nào? Có nhất thiết phải tiêm pḥng bệnh dại? Thời gian trễ
nhất thực hiện việc tiêm pḥng là khi nào và cách thức tiêm? Ở đâu có dịch vụ
này và giá là bao nhiêu?
- BS Nguyễn Đ́nh Sang (Chuyên khoa Bác sĩ gia đ́nh,
Trung tâm y tế quận 1): Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm do siêu vi trùng gây
ra. Nó thường được lây sang người qua vết cắn, nhiều nhất là do chó và mèo cắn
(chiếm 90%). Ngoài ra nó c̣n lây qua người qua vết cắn của chồn, dơi, gấu, cầy,
sóc, chó rừng.
Hiếm hơn, bệnh dại c̣n được lây qua đường hô hấp do
không khí chứa nhiều siêu vi trùng dại trong các hang động có nhiều dơi sinh
sống.
Khi bị chó hoặc súc vật cắn, cần phải xử trí vết
thương theo tŕnh tự như sau:
- Rửa sạch vết cắn nhiều lần với xà bông đặc hoặc
các chất tẩy giặt khác, rửa vết thương dưới ṿi nước mạnh ít nhất 5 phút, lấy bỏ
hết dị vật và mô dập nát.
- Sát trùng vết thương bằng dung dịch cồn 70% hoặc
dung dịch iode. Không khâu kín da hoặc băng quá kín.
- Dùng kháng sinh pḥng ngừa nhiễm trùng vết cắn.
- Đề pḥng uốn ván bằng huyết thanh kháng độc tố
(SAT) và vaccin (Tetavax).
Nếu nạn nhân bị chó cắn (không biết là chó dại hay
không), nên chủng ngừa sớm trong ṿng 2 ngày th́ hiệu quả pḥng bệnh rất cao,
chủng ngừa chậm th́ hiệu quả sẽ giảm nhưng vẫn c̣n hiệu quả, do đó có chủng vẫn
c̣n hơn.
- Đối với con chó cắn người, nếu c̣n sống nên nhốt
nó trong 10 ngày và theo dơi, nếu chó vẫn c̣n khoẻ mạnh th́ có thể ngưng các
biện pháp điều trị. Nếu chó bị đập chết, nên cắt đầu chó để xét nghiệm xác định
bệnh dại.
Phác đồ tiêm pḥng dại:
1. Tiêm pḥng bằng loại thuốc chế từ tế bào thận
khỉ (biệt dược là Verorab).
Tiêm 5 lần, tiêm bắp tại cơ delta ở cánh tay mỗi
lần 1ml thuốc có chứa 2,5UI hoạt tính. Tiêm vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28.
Giá của Verorab hiện nay khoảng 170.000đ/liều 1ml.
Hiện nay người ta áp dụng phác đồ tiêm trong da 0,1ml Verorab x 2 lần, mỗi lần 1
tay khác nhau vào các ngày 0, 3, 7, sau đó tiêm nhắc 0,1ml vào ngày 30 và 90
cũng cho kết quả tốt mà lại rẻ hơn nhiều.
2. Tiêm pḥng bằng thuốc chế từ tế bào năo chuột
c̣n bú (vaccin Fuenzalida).
Chích từ 4 - 6 lần, cách 2 ngày chích 1 lần, mỗi
lần 0,2ml. Trẻ em cũng chích 4 - 6 lần, mỗi lần 0,1ml, cách 2 ngày chích 1 lần,
chích trong da.
Ưu điểm của vaccin này là rẻ, dễ sản xuất nhưng vẫn
c̣n 1 tỷ lệ phản ứng thuốc.
Giá của mỗi liều tiêm khoảng 10.000đ/liều.
Nếu vết cắn ở đầu, mặt, cổ, bộ phận sinh dục; vết
cắn sâu hoặc cắn nhiều chỗ; niêm mạc bị chó nghi dại liếm; trẻ em tiếp xúc với
siêu vi dại th́ phải tiêm thêm huyết thanh kháng dại (SAR, serum antirabique ).
Liều dùng là 20 đơn vị/kg cơ thể (đối với huyết thanh bào chế từ huyết thanh
người) và 40 đơn vị/kg (đối với huyết thanh bào chế từ huyết thanh ngựa). Chia
làm nhiều liều chích sâu và xung quanh vết cắn, liều thuốc c̣n lại tiêm bắp.
SAR thường được chích ở mông, chích ngay ngày 0
cùng lúc với vaccin pḥng dại. Không được chích cả 2 loại vaccin và huyết thanh
kháng dại ở cùng 1 vị trí gần nhau và không dùng cùng kim và ống chích của cả 2
loại thuốc với nhau để tránh bị trung hoà thuốc.
Bạn có thể đến Viện Pasteur, Trung tâm y tế dự
pḥng, Đội vệ sinh pḥng dịch các quận huyện để chích ngừa dại.
T.L thực hiện
|
