THIẾU VÀ THỪA VITAMIN A, D

Tác giả : BS. PHẠM THỊ THỤC (Trung tâm Tư vấn y tế 1088)

Vitamin là những chất hữu cơ có phân tử thấp, cần thiết cho quá trình đồng hóa và sử dụng các chất dinh dưỡng cũng như xây dựng tế bào và tổ chức cơ thể. Vitamin phần lớn không tổng hợp được trong cơ thể mà phải cung cấp từ những thức ăn có nguồn gốc động vật và thực vật. Nhu cầu về vitamin của cơ thể tuy ít nhưng bắt buộc phải có. Nếu thiếu sẽ xuất hiện một số bệnh lý như bệnh còi xương do thiếu vitamin D, bệnh khô giác mạc do thiếu vitamin A, bệnh Scorbut do thiếu vitamin C...

PHÂN LOẠI VITAMIN

Vitamin được chia thành 2 nhóm là nhóm vitamin tan trong nước như vitamin B, C... và nhóm vitamin tan trong chất béo như vitamin A, D... Nhóm vitamin tan trong nước khi thừa đều thải ra theo nước tiểu, vì vậy ít xảy ra tình trạng ngộ độc các vitamin nhóm này. Ngược lại, các vitamin tan trong chất béo được dự trữ ở gan với các mức độ khác nhau. Với một lượng vitamin A, D quá cao có thể gây ngộ độc cho cơ thể. Trước nay, nhiều người vẫn lầm tưởng vitamin là loại thuốc bổ, uống bao nhiêu cũng được và dùng càng nhiều càng tốt. Vậy ta hãy tìm hiểu xem việc thiếu và thừa vitamin A và D sẽ gây ra những hậu quả gì?

VITAMIN A (RETINOL)

Có nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể, trước hết là vai trò với quá trình nhìn vì nó là thành phần thiết yếu của sắc tố võng mạc, cần thiết để giữ gìn toàn vẹn lớp tế bào biểu mô bao phủ bề mặt và các khoang trong cơ thể.

Nếu thiếu vitamin A sẽ gây khô da ở màng tiếp hợp, khi lan tới giác mạc thì làm khô giác mạc, nặng hơn sẽ làm thủng giác mạc và dẫn tới mù lòa. Thiếu vitamin A còn gây sừng hóa nang lông, bề mặt da thường nổi gai; Làm giảm tốc độ tăng trưởng, giảm sức đề kháng với bệnh tật.

Nếu thừa vitamin A sẽ gây đau bụng, buồn nôn, bơ phờ, chậm chạp, phù gai thị, thóp phồng, vài ngày tiếp theo da bong toàn thân rồi hồi phục dần khi đã ngừng thuốc. Ngộ độc mãn có thể xảy ra sau khi uống 40.000 đơn vị hoặc hơn mỗi ngày, dùng thời gian dài gây đau xương khớp, rụng tóc, môi khô nứt nẻ, chán ăn, gan lách to. Làm xét nghiệm vitamin A huyết thanh tăng.

Ðối với phụ nữ có thai 3 tháng đầu, nếu dùng quá 10.000 đơn vị vitamin A mỗi ngày kéo dài dễ bị dị dạng thai nhi. Còn beta caroten - một tiền chất của vitamin A nếu tăng quá cao trong máu sẽ làm da có màu vàng, nhất là ở gan bàn tay, bàn chân. Ngừng cung cấp beta caroten, vàng da sẽ giảm dần.

Vitamin A chủ yếu có trong thực phẩm nguồn gốc động vật, đặc biệt ở gan các loài cá và một số động vật khác, trong lòng đỏ trứng có 70-90% vitamin A dưới dạng tự do.

Trong thực vật, chủ yếu chứa dạng tiền vitamin A gọi là caroten (Trong đó beta caroten hay gặp nhất và có hoạt tính cao nhất). Beta caroten có trong phần xanh của thực vật cũng như các loại rau quả có màu da cam. Vào cơ thể, caroten được chuyển hóa thành vitamin A chủ yếu ở thành ruột non, nhưng chỉ vào khoảng 70 - 80% (Ở người từ 6mcg beta caroten của thức ăn, cơ thể chỉ được hấp thu 1mcg Retinol).

Nhu cầu hàng ngày về vitamin A ở trẻ em là 400mcg và ở người trưởng thành là 600mcg.

Lượng vitamin A và beta caroten trong một số thực phẩm (mcg trong 100g thực phẩm ăn được).

Thực phẩm Vitamin A Thực phẩm Beta Caroten

Gan gà 6.960mcg Cà rốt 5.040mcg

Gan lợn 6.000mcg Ðu đủ chín 2.100mcg

Trứng vịt lộn 875mcg Rau ngót 6.650mcg

Lươn 1.800mcg Rau dền cơm 5.300mcg

VITAMIN D (Ergocan-xiferol D2, Cholecan-xiferol D3)

Vai trò của vitamin D là điều hòa sự chuyển hóa Calci và Phospho trong cơ thể, làm tăng hấp thu và đồng hóa Calci lên tới 50-80% nhu cầu cần thiết cho quá trình cốt hóa.

Nếu thiếu vitamin D sẽ dẫn đến còi xương. Vitamin D tích lũy trong cơ thể, sau khi được chiếu nắng thì D2 ở da sẽ chuyển thành D3. Nhưng hoạt động này dao động tùy theo mùa trong năm và giờ trong ngày. Một lượng thừa vitamin D tích lũy trước hết ở gan và được phân giải qua thời gian dài, vì vậy để phòng và điều trị còi xương, có thể cho một liều cao vitamin D.

Ðối với trẻ dưới 2 tuổi, nếu thiếu vitamin D thì các rối loạn ban đầu không điển hình như dễ bị kích thích, ra mồ hôi, dần dần rõ hơn là chậm mọc răng, thóp liền chậm, mềm xương sọ, dễ bị co giật. Khi trẻ biết đứng sẽ cong cột sống, đi chân vòng kiềng. Ở các nước xứ lạnh, nguyên nhân chính của thiếu vitamin D là ánh sáng tự nhiên không đủ. Biểu hiện lâm sàng thường rõ ở những trẻ bụ bẫm, lớn nhanh và không rõ ràng ở trẻ suy mòn, chậm lớn. Vitamin D chủ yếu có ở sữa, trứng, gan bò, lợn, đặc biệt là gan cá thu. Vitamin D3 hoạt động mạnh hơn vitamin D2 với tỷ lệ 4:3.

Nếu thừa vitamin D: khi dùng với liều cao D2, D3 hàng nghìn lần liều phòng có thể gây ngộ độc. Các triệu chứng hay gặp là kém ăn, buồn nôn, nóng, tiểu nhiều, ngừng lớn, xanh xao. Ðôi khi gây co giật khó thở. Trong nước tiểu có nhiều Calci, Phospho và các hình trụ ở trẻ em khi điều trị còi xương thấy xuất hiện một số trường hợp kháng vitamin D, cũng như một số trường hợp lại nhạy cảm với nó. Ở những trẻ này chỉ cho từ 1.000 đơn vị đến 3.000 đơn vị/ngày đã xuất hiện triệu chứng ngộ độc.

Lượng vitamin D trong một số thực phẩm

Sữa mẹ 2-4 đơn vị/100g (Mùa hè); 0,3-2 đơn vị/100g (Mùa đông).

Sữa bò 4 đơn vị; Trứng 50-200; Lòng đỏ trứng 300; Gan bò 100; Gan lợn 90, Gan cá thu 500-1.500.  

 

Vitamin

"Siêu vitamin D" trị loãng xương
Bùn cống, một nguồn thuốc bổ 
Bảo vệ vitamin C trong rau xanh
Bệnh tê phù do thiếu vitamin B1
Calcium chống béo phì hiệu quả
Dùng thuốc kiểu vitamin đẩy ngược bệnh Parkinson
Dùng vitamin B1 để điều trị viêm gan
Hạn chế xơ vữa động mạch bằng vitamin E và aspirin
Hỗn hợp vitamin chống mù lòa ở người cao tuổi
Không nên dùng quá nhiều vitamin
Khẳng định khả năng chống ung thư vú của vitamin D
Lạm dụng vitamine, ngoài ngộ độc, còn bệnh gì ? - DS  Nguyễn Hữu Ðức
Món ăn - bài thuốc chữa thiếu vitamin A
Mối liên quan giữa vitamin và bệnh Alzheimez
Một số vitamin không phải là... vitamin
Ngược dòng thời gian để tìm hiểu về vitamin
Những câu chuyện về vitamin
Những hiểm họa đằng sau viên vitamin
Những phát hiện mới nhất về vitamin A và D
Những vitamin giảm nguy cơ cho tim
Những Vitamin và muối khoáng có trong thực phẩm - tạp chí Elle
Những điều cần biết khi dùng vitamin
Nên dùng vitamin B12 thường xuyên
Nước quả để lâu sẽ bị mất vitamin
Nỗi lo ngại quanh việc sử dụng vitamin c
Quá nhiều vitamin A cũng có thể gây nguy hiểm
Quá nhiều vitamin C không tốt cho bệnh nhân viêm khớp
Selen làm giảm nguy cơ ung thư bàng quang
Sẽ thêm vitamin vào bia?
Thiếu và thừa vitamin A
Thừa và thiếu vitamin D đều nguy hiểm
Trẻ đang bú mẹ cần được bổ sung vitamin D
Trời cho nắng, sao ta chưa phơi!
Tác dụng của vitamin E
Tác hại của thiếu và thừa vitamin A
Uống vitamin không được ăn gan lợn và tôm
Uống đủ vitanmin sẽ không sinh non
Vai trò của vitamin
Vai trò của vitamin & khoáng chất đối với mái tóc của bạn
Vitamin a và chức nắng hàng rào miễn dịch
Vitamin B Ngăn Ngừa Bệnh Tim Mạch
Vitamin B ngăn ngừa gãy xương
Vitamin B ngừa gãy xương sau đột quỵ
Vitamin B12
Vitamin B9 giúp ngăn ngừa chứng đột quỵ và bệnh tim
Vitamin C giúp ngăn ngừa bệnh đục thủy tinh thể ở phụ nữ
Vitamin C kích thích hoạt động tình dục
Vitamin C làm giảm biến chứng của thai kỳ
Vitamin C thiên nhiên tốt hơn tổng hợp
Vitamin C thiên nhiên tốt hơn tổng hợp
Vitamin có phải là thuốc bổ
Vitamin D - ''chiếc gậy chống'' của người già
Vitamin D - nguồn 'năng lượng mặt trời'
Vitamin D và việc đánh răng giúp giảm nguy cơ bệnh tim
Vitamin E - 'thần dược' cho đàn ông
Vitamin E giúp giảm đau bụng khi hành kinh
Vitamin E giúp người già phòng cảm lạnh
Vitamin E giúp người già tránh được cảm lạnh
Vitamin E không chống được ung thư
Vitamin E: hại nhiều hơn lợi
Vitamin giúp cơ thể chống chọi tốt hơn với cảm lạnh
Vitamin kiềm chế sự phát triển của HIV
Vitamin thực sự có lợi cho tim
Vitamin và người có tuổi
Vitamin và vần đề dinh dưỡng
Về việc bổ sung nước và vitamin trong mùa rét


Danh mục thuốc theo tên hóa học
Khái niệm thuốc
Kiến thức Dược
Thuốc kháng sinh
Thuốc men và cách dùng thuốc
Thuốc ngừa thai và hệ sinh dục
Thận trọng và cách dùng thuốc
Tra cứu dược phẩm
Trang chủ thuốc, dược phẩm, thực phẩm, dinh dưỡng
Vaccine và chủng ngừa